کوتاهی پا: درمان، علائم و علت

کوتاهی پا بیماری است که در آن یکی از پاهای فرد کوتاه‌تر از پای دیگر باشد، در اصطلاح پزشکی تحت عنوان اختلاف طول اندام‌ها یا نشانگان پای کوتاه شناخته می‌شود. در واقع کوتاه بودن یکی از پاها باعث ایجاد علائم بدنی و جسمی متعددی در فرد می‌شود و اصطلاح ” نشانگان” به درستی در مورد آن به کار رفته است. اصطلاح نشانگان در علم پزشکی بیانگر علائم چندگانه است.

علت‌ کوتاهی پا چیست؟


وقتی که در مورد اختلاف طول اندام‌ها بحث می‌کنیم بایستی حتماً در نظر داشته باشیم که اصولاً دو نوع کوتاهی طول اندام‌ها وجود دارد. یک نوع از آن در اصل یک اختلال ساختاری است که در آن طول یک اندام  به خاطر دلایل مختلفی از طول اندام همتای خود کوتاه‌تر است. اما نوع دیگر کوتاهی اندام، در اصل یک کوتاهی وضعی است، یعنی در واقع طول اندام‌ها با هم برابر است، اما به دلیل برخی تغییرات کیفیتی و وضعی، یک کوتاهی ایجاد می‌شود. علائم این دو نوع بیماری ممکن است یکسان به نظر برسند، اما درمان‌های مختلفی برای هر کدام وجود دارد و قبل از درمان باید مشخص شود که این کوتاهی از نوع ساختاری است یا وضعی.

 قبل از آنکه به بحث در مورد علائم کوتاهی پا بپردازیم، ابتدا مروری بر شایع‌ترین علت‌های بروز آن خواهیم داشت که عبارت است از:

  1. عوامل مادرزادی از جمله وضعیت جنین در حال رشد در داخل رحم
  2. آسیب‌های هنگام تولد مانند در رفتگی مفصل لگن نوزاد در زمان زایمان
  3. عفونت‌ها یا صدماتی که بر نقاط رشد واقع در پاها در زمان کودکی وارد می‌شود.
  4. آسیب دیدگی‌هایی که در افراد بزرگسال اتفاق می‌افتد از جمله شکستگی یا در رفتگی اندام‌های تحتانی حتی در صورتی‌که به طور مناسب درمان شوند.
  5. جراحی در ناحیه لگن یا زانو که می‌تواند باعث جمع شدن پاها شود.
  6. حالت نامناسب بدن در زمان راه رفتن یا ایستادن که باعث کج شدن لگن شود، به طوری که یک طرف لگن بالاتر از طرف دیگر قرار گیرد و موجب آن شود که پای طرف بالاتر لگن به نحوی کار کند که انگار واقعاً کوتاه‌تر از پای دیگر است.

تعوبض مفصل لگن – هزینه و درمان

کوتاهی پا

علائم کوتاهی پا چیست؟


علائم این بیماری می‌تواند بر تمام بدن ما تأثیر بگذارد، از انگشتان پاها گرفته تا نحوه ردیف شدن دندان‌ها در زمان جویدن غذا، همه ممکن است تحت تأثیر این بیماری باشد. افرادی که یک پای آن‌ها کوتاه‌تر است معمولاً این عارضه را به نوعی جبران می‌کنند، اما همین کار باعث بروز ناراحتی‌ها و مشکلات جدید دیگری می‌شود. یک مثال از این مشکلات، کج شدن بدن به سمت پای کوتاه‌تر است، زیرا فرد همواره سعی می‌کند همان طور که ایستاده است، کف پای کوتاه‌تر خود را به زمین برساند. این کار باعث وارد آمدن فشار بر کمر و لگن و به دنبال آن دردناک شدن ناحیه پایین کمر و کشاله ران می‌شود. از دیگر علائم این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. درد زانو هم در پای کوتاه و هم پای بلند
  2. سیاتیک یا التهاب عصب‌ها در ناحیه ران پا و پایین کمر
  3. عدم تعادل هنگام راه رفتن و دویدن
  4. درد قسمت پایین پا و قوزک پا
  5. خستگی زیاد

جبران: در افرادی که از اختلاف طول اندام‌ها رنج می‌برند،بدن از دو طریق برابری و توازن طول پاها را برقرار می‌کند:

  1. کج شدن به سمت پای کوتاه‌تر در تلاش برای کشیدن پا و بلندتر کردن آن
  2. خم کردن روی پا به سمت پایین در پای کوتاه‌تر برای بلندتر کردن آن، که به این حرکت اصطلاحاً پرونیشن گفته می‌شود.

این روش‌های جبران کوتاهی پا، ممکن است به بهتر شدن شیوه راه رفتن کمک کند. اما در عین حال باعث وارد آمدن تنش‌ها و فشارهای غیر طبیعی بر قسمت پایین کمر، بالای ران‌ها، زانوها، قوزک پاها و خود پا می‌شود. این فشارها منجر به دردناک شدن این ساختارها به ویژه هنگام ایستادن یا راه رفتن می‌شود.

تشخیص کوتاهی پا


اختلاف طول اندام‌ها می‌تواند توسط پزشک از طریق معاینه فیزیکی و تصاویر اشعه ایکس تشخیص داده شود.

معمولاً پزشک برای تشخیص این بیماری در کودکان، طول ران پای کودک را در حالتی که با پای برهنه ایستاده است، اندازه می‌گیرد. ممکن است تعدادی قطعات چوبی با اندازه مشخص در زیر پای کوتاه قرار داده شود تا جایی که هم ترازی بین پاها برقرار شود. اگر پزشک تشخیص دهد که به اندازه‌گیری دقیق‌تری نیاز است، ممکن است از تصاویر اشعه ایکس استفاده کند. در کودکان در حال رشد، پزشک هر ۶ ماه تا یک سال یک بار معاینات فیزیکی و عکسبرداری اشعه ایکس را تکرار می‌کند تا ببیند که آیا اختلاف طول اندام‌ها افزایش پیدا کرده یا بدون تغییر مانده است.

اختلاف طول اندام‌ها ممکن است از طریق معاینات غربالی که برای بررسی انحنای ستون فقرات انجام می‌گیرد نیز تشخیص داده شود. اما باید دانست که اختلاف طول اندام‌ها باعث بروز انحنای ستون فقرات نمی‌شود.

درمان کوتاهی پا


کوتاهی پا

درمان از طریق روش‌هایی غیر از جراحی

برای حالت‌های خفیف اختلاف طول اندام‌ها در بیمارانی که هیچ بدشکلی و ناهنجاری در اندام‌هایشان ایجاد نشده است، به درمان خاصی نیاز نیست. درمان از طریق جراحی معمولاً در مواردی که تفاوت طول پاها کمتر از ۵/۲ سانتی متر باشد، توصیه نمی‌شود، زیرا در این‌گونه موارد، نتایجی که از جراحی انتظار می‌رود ممکن است ارزش خطرات ناشی از آن را نداشته باشد. برای این اختلاف‌های جزئی، معمولاً پزشک استفاده از کفش‌های بلند را توصیه می‌کند. در اغلب موارد، استفاده از کفش‌های دارای تخت بلند می‌تواند شیوه راه رفتن و دویدن را بهبود ببخشد و نیز کمر درد ناشی از اختلاف طول اندام‌ها را تسکین دهد. تخت کفش‌های بلند معمولاً هزینه زیادی ندارد و اگر نتیجه بخش نبود، می‌توان به راحتی آن را برداشت. همچنین برای درمان کوتاهی پا می‌توانیم حرکات ورزشی مناسب را انجام دهیم.

درمان از طریق جراحی

در کودکان در حال رشد می‌توان از طریق یک عمل جراحی ساده، طول پاها را برابر یا تقریباً برابر کرد. در این عمل، سرعت رشد پای بلندتر از طریق کند کردن فعالیت یک یا دو نقطه از نقاط رشد، کاهش داده می‌شود. پزشک شما می‌تواند تعیین کند که انجام این عمل تا چه مقدار می‌تواند طول اندام‌ها را برابر کند. این عمل تحت کنترل مداوم توسط اشعه ایکس و از طریق بریدگی‌های بسیار کوچکی در ناحیه زانو انجام می‌شود. البته این نوع جراحی باعث اصلاح فوری طول پاها نمی‌شود، بلکه اختلاف طول پاها به طور تدریجی و با ادامه فرآیند رشد در مدت زمان طولانی برطرف می‌شود.

زمان انجام عمل جراحی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. هدف این جراحی آن است که تا قبل از پایان دوره رشد طبیعی اندام‌ها، پاها را به طول برابر برساند. پایان دوره رشد معمولاً در اواسط تا اواخر سنین نوجوانی فرا می‌رسد. معایب این روش درمانی آن است که احتمال دارد اختلاف طول پاها کمی بیشتر یا کمتر از حدی که لازم است، اصلاح شود. همچنین قد بیمار در سنین بزرگسالی، کوتاه‌تر از حدی خواهد بود که از طریق بلند کردن پای کوتاه امکان‌پذیر است. اصلاح حالت‌های شدید اختلاف طول پاها از طریق این روش می‌تواند منجر به پیدایش ظاهر نامتناسب در وضعیت اعضای بدن به خاطر کوتاه‌تر بودن پاها شود.

در برخی موارد، می‌توان پای بلندتر را کوتاه نمود، اما کوتاه کردن پا نیز منجر به ضعیف شدن ماهیچه‌های پا می‌شود. طول پای بلند را می‌توان از استخوان ران پا حداکثر تا ۸ سانتی متر (۳ اینچ) کوتاه کرد. از استخوان ساق پا هم می‌توان حداکثر تا ۵ سانتی‌متر پا را کوتاه کرد.

کوتاهی پا

یک گزینه دیگر برای درمان این عارضه، بلند کردن پای کوتاه از طریق عمل جراحی است. در این روش، طول استخوان پا به وسیله ابزار مخصوصی شبیه به داربست که به وسیله جراحی در داخل پا قرار داده می‌شود، بلندتر می‌شود. این چارچوب داربست – شکل به وسیله سیم، میخ یا هر دو به استخوان پا متصل می‌شود. یک ترک کوچک روی استخوان ایجاد شده و این داربست به آن متصل می‌شود، سپس بیمار یا یکی از افراد خانواده با چرخاندن پیچ مخصوصی که برای آن تعبیه شده است، یک نیروی کشش را از طریق این چارچوب بر روی استخوان اعمال می‌کند. این کار چند بار در روز انجام می‌شود. پروسه بلند شدن پا از حدود ۵ تا ۱۰ روز بعد از جراحی آغاز خواهد شد. استخوان پا می‌تواند یک میلی متر در هر روز یا تقریباً ۵/۲ سانتی متر (یک اینچ) در هر ماه بلند شود. البته سرعت بلند شدن در استخوان‌هایی که قبلاً دچار آسیب دیدگی شده‌اند، ممکن است کمتر باشد. همچنین در صورتی که در گذشته بر روی این پا عمل جراحی انجام شده باشد، ممکن است سرعت بلند شدن استخوان کمتر باشد. استخوان افرادی که به اختلالات رگ‌های خونی مبتلا هستند، از جمله افراد سیگاری نیز ممکن است به زمان طولانی‌تری برای بلند شدن نیاز داشته باشد.

قسمت خارجی داربست تا زمانی که استخوان به اندازه کافی قوی شود و بتواند بیمار را به طور طبیعی حمایت کند، بر روی پا باقی می‌ماند. این مدت معمولاً به ازای هر اینچ افزایش طول، حدود ۳ ماه طول می‌کشد. عواملی از قبیل سن بیمار، وضعیت سلامتی، سیگار کشیدن و شرکت در برنامه‌های توانبخشی می‌تواند بر مدت زمان لازم برای افزایش طول استخوان مؤثر باشد.

خطراتی که این روش به دنبال دارد عبارت است از:

  • عفونت در محل سیم‌ها و میخ‌های استفاده شده
  • سخت و خشک شدن مفصل‌های مجاور
  • کوتاه‌تر یا بلندتر شدن طول استخوان از حد مورد نظر

در مدت زمان بلند شدن استخوان، لازم است:

  • به طور منظم برای ویزیت به مطب پزشک مراجعه کنید.
  • ناحیه اطراف میخ‌ها و سیم‌ها را با دقت زیاد تمیز کنید.
  • چند بار در روز، چارچوب کشنده پا را با دقت تنظیم کنید.
  • طبق دستور پزشک در برنامه توانبخشی شرکت کنید.

۳۴ دیدگاه. Leave new

  • محمد حسین ابراهیمی
    آذر ۲۱, ۱۳۹۷ ۸:۴۱ ب.ظ

    با سلام من پای چپم در فوتبال شکست ولی دکتر ها گفتن بیماری هیپ استخوان اس و چهار سانتی متر کوتاه شد بعد از عمل جراخی که کرادم کوتاهی ان به دو سانتی متر رسید و پلاتین گذاشتن

    پاسخ
    • با عرض سلام و احترام،
      بنده به علت تصادف و شکستگی ران پای چپ در سال ۹۲، دچار کوتاهی پای چپ به مقدار ۲ و نیم سانتیمتر شدم. دکتر در سال ۹۸ برام کفی ۲ سانتی متری تجویز کردن و گفتن نیم سانتیمتر باقیمونده به همون صورت بمونه. اما من چون ورزشکار هستم هنوز هم هنگام ورزشهای مربوط به پا، مخصوصا دویدن و پریدن، در ناحیه لگن و کمر احساس ناراحتی میکنم. آیا میتونم با عمل جراحی و یا از روشهای دیگر این مشکل رو تا حد زیاد برطرف کنم؟ یا اینکه بهتره ورزش رو کنار بذارم؟ در کل آیا امیدی به بهبودی بیشتر هست یا خیر؟
      پیشاپیش از حوصله و پاسخگویی شما سپاسگزارم

      پاسخ
  • سلام ساق پای راستم براثرتصادف شکسته شده وبعدچندمرحله جراحی حدوددوسانت پای راستم کوتاهتره،میخام بدونم جراحی میشه کرد

    پاسخ
  • سلام دخترم ۹سال دارد،چند وقت کشاله پاش درد داشت الانم درد ران دارد، یکی از پاها و کمی پاها کوتاه و بلند است ،،لطفا راهنمایی کنید،بخاطر وضعیت کرونا نمیشه رفت دکتر خواهشمند است جواب بدید

    پاسخ
  • ممنون از شما

    پاسخ
    • سلام مردی ۳۷ساله هستم که در سن ۱۷ سالگی به عارضه دیسک مبتلا شدم و طی بررسی های انجام شده معلوم شد که لگنم نا متقارن هست و پایم از داخل لگن ۲،۵کوتاهتر شده ایا لگن نا متقارن درمان دارد

      پاسخ
  • سلام من پدرم ۵۰ سال سن دارن وقتی بچه بودن واکسن اشتباهن به داخل استخوان پای راست میخوره و پای راست حدود ۸ سانت کوتاه تر میشه و الان دچار انحراف و کج شدن ستون فقرات شدن، راه درمانی هست؟

    پاسخ
    • دکتر افشین اقدامی
      فروردین ۸, ۱۳۹۹ ۴:۲۸ ب.ظ

      سلام و وقت بخیر.
      بله، راهکارهایی وجود داره. اما باید شرایط بیمار به طور کامل بررسی بشه تا مشکلات ناشی از این مسئله رو کنترل کرد و کاهش داد.

      پاسخ
  • سلام. پسرم ۱۵ماهش هست پای راستش یک سانت کوتاه‌تر از پای چپش هست. برای درمان چ زمانی بابد اقدام کرد؟؟؟ درمان قطعی وجود دارد؟؟؟

    پاسخ
  • سلام دخترم چهار سالشه امروز ساق پاش درد میکرد پاهاشو صاف میکردم احساس کردم زانوی پایی که درد داره کمی پایینتره و وقتی وایمیسه پایی که درد میکنه زانو زاویه داره ممکنه یک پاش بلندتر باشه؟ راه های اولیه برای تشخیص چیه؟

    پاسخ
    • دکتر افشین اقدامی
      اردیبهشت ۲۲, ۱۳۹۹ ۱۱:۳۱ ق.ظ

      سلام. برای بررسی دقیق لازم رادیوگرافی لگن و اندامهای تحتانی انجام بدید و با توجه به رادیوگرافی ها وضعیت بررسی بشه.

      پاسخ
  • سلام خسته نباشید ببخشید من ۱۸سالمه از بچگی پای سمت چپم کوتاه بوده ولی متاسفانه خانواده جدی نگرفتند و الان ازدرد پا خیلی خیلی رنج میبرم ودکترم رفتم عکس ازپام گرفتن وگفتنوگفتن ۵.۹mmهستش توروخدا اگه میشه کمکم کنید من شرایط دکتر رفتم ندارم میخوام بدونم نیاز به عمل داره برای خوب شدن اگه میشه کمکم کنید

    پاسخ
    • دکتر افشین اقدامی
      اردیبهشت ۲۲, ۱۳۹۹ ۱۱:۲۶ ق.ظ

      سلام کوتاهی اندام اگر لازم باشد با جراحی قابل اصلاحه. برای بررسی اینکه ایا چنین اقدامی لازم یا نه باید حضوری مراجعه کنید.

      پاسخ
  • سلام من مادرشوهر و خواهرشوهرم مادرزادی کوتاهی پا دارن ممکنه ارثی باشه و فرزند منم بعدا ب این مشکل مبتلا شه

    پاسخ
  • در سال ۸۴ بعلت عارضه سیاتیک درد شدیدی را تحمل نمودم.
    امسال بعلت درد کنر به پزشک مراجعه کردم متوجه شدم که اون پایی که دچار سیاتیک شده بود بیش از یک سانتیمتر کوتاهتر از پای دیگرم هست.

    پاسخ
  • سلام ۲۴ سالمه
    تو سن ۶.۷ سالگی چندین بار برای کوتاهی پا عمل کردم که آخرین عملم متاسفانه با اشتباه پزشکی روبه رو شد الان هم زانوم قفل شده حرکتی نداره هم پام ۱۵ سانت کوتاه شده ،لگنمو ستون فقراتم هم به مشکل خورده . تنها راه عمل جراحی همین وصل کردن دستگاهیه ک شبیه داربسته؟(قبلا دوبار از این راه عمل شدم و دستگاه رو گذاشتم) اصلا راهی برای درمان هست؟
    ببخشید راهم دوره ممنون میشم اگه راهکاری هست بنده رو راهنمایی کنید

    پاسخ
  • سلام
    من شش ماه پیش زایمان کردم.حدود ببست وچهارساعت پاهام یه حالت بود.بخاطر ترس از خونریزی پاهامو اصلا جابه جا نکردم.بعد ۲۴ساعت احساس کردم پای راستم کوتاه شده.بعد دیدم نه پام کوتاه نیس زانوم به طرف جلو خم شده .حالا هم موقع راه رفتن پای راستم رو پنجه اس.زود هم خسته میشم.این درمان داره؟

    پاسخ
  • سلام. من عمل کوتاهی پا در نوزادی انجام دادم و الان ماهیچه های پام خیلی کمه و تقریبا ماهیچه دوقلو ندارم. راهی برای درمانش وجود داره؟ الان ۲۰ سالمه و دو پا با هم اختلاف شدیدی در سایز دارن. ممنون میشم راهنمایی کنید.

    پاسخ
  • با سلام و خسته نباشید برای درمان کوتاهی پا حدودا ۴ سانتی متر روش اول که پای بزرگتر را کوتاه تر کرد پیشنهاد میکنید یا بلند کردن پای کوتاه ممنون

    پاسخ
  • سلام خسته نباشیدهزینه ی عمل جراحی که بلندکردن پای کوتاه است چقدرمیشود؟

    پاسخ
  • سلام خسته نباشیدسوزنی نیس که مثلاتواستخوان بزنندوپا۳سانت بلندترشوندیافقط راهش عمل جراحی است؟

    پاسخ

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست