درمان زخم پای دیابتی

Diabetic-Foot-Ulcer

زخم پای دیابتی چیست؟ زخم های پای افراد مبتلا به دیابت مناطقی در پا هستند که پوست آنها بشدت ضخیم شده و پینه بسته است. این زخم ها می توانند علل مختلفی داشته باشند و باعث عفونت پاها شوند که می توان با معاینه زخم ها توسط پزشک و تشخیص علت آن و با توجه به علائم، برای درمان زخم پای دیابتی اقدام کرد. علائم و نشانه های مختلف آن می تواند شامل ورم، سوزش، تاول، ترک پوست، بی حسی و گزگز پا، سیاه شدن و کبودی پا و درد باشد. روش های درمانی آن عبارتند از درمان های جراحی و بدون جراحی. درمانهای دارویی، استفاده از جوراب و کفش های طبی و مراقبت های خانگی از روشهای بدون جراحی هستند که به بهبود زخم ها کمک می کنند. همچنین می توان با مراجعه به کلینیک ها و مراکز درمانی و پزشکان متخصص و فوق تخصص ارتوپدی، آموزشهای لازم را برای مراقبت از پاها و حفظ بهداشت و نحوه شستشو و پانسمان و پیشگیری از عود زخم ها فراگرفت و راهنمای عملی دریافت کرد و از جدیدترین درمان های موجود اطلاع یافت. البته بسته به اینکه زخم های پا در چه مرحله ای قرار داشته باشند و بسته به انواع زخم ها، درمانها متفاوت است و ممکن است به مراقبت های پرستاری در بیمارستان یا خانه نیاز باشد. همچنین ممکن است فرآیندها و روش های درمانی پیچیده تری مانند درمان های جراحی برای برداشتن و ترمیم زخم ها و پینه ها یا اینکه قسمتی از عضو نیاز باشد.

نوک انگشت شست، قاعده و کنار خارجی انگشت کوچک، زیر انگشت وسط، پاشنه پا، لبه خارجی پا و زیر پنجه پا از مناطق مستعد به زخم پای دیابتی هستند.

این زخم ها ممکن است همراه با تورم موضعی، قرمزی، ترشح چرک باشند. به علت فعالیت میکروب های بی هوازی، زخمهای پای فرد دیابتی معمولا بسیار بدبو هستند.

گاهی اوقات اختلال عروقی و کاهش خونرسانی به پا حتی بدون ایجاد زخم هم موجب مردن و سیاه شدن و کبودی و به اصطلاح نکروز قسمتی از پا میشود. این نکروز معمولا در انگشتان پا ایجاد میشود.

علل و عوامل پای دیابتی

چندین فاکتور مختلف می تواند سبب افزایش خطر ابتلا به مشکلات پای دیابتی و بروز عفونت درپاها و ایجاد زخم پای دیابتی شود:

پوشش پا

کفش های نامناسب علت اصلی بروز مشکلات پای دیابتی می باشند:

· چنانچه نقاط قرمز یا دردناک ، تاول، پینه، میخچه یا نقاطی که دائماً درد داشته باشند درهنگام پوشیدن کفش ایجاد شود، باید در اسرع وقت کفش خود را تعویض نمایید.

· چنانچه بیماران به اختلالاتی نظیر صافی پا ، پینه ی پا و یا انگشتان چکشی مبتلا باشند باید از کفش های ویژه یا کفی های طبی خاص برای رفع این مشکل استفاده نمایند تا از تشدید زخم پای دیابتی جلوگیری کنند.

تخریب عصب

افرادی که به مدت طولانی به دیابت مبتلا می باشند یا کنترل ضعیفی بر مقدار قند خون خود دارند بیشتر در معرض تخریب اعصاب پا هستند. اصطلاح پزشکی این وضعیت نوروپاتی محیطی است:

· به دلیل تخریب عصب ، بیمار قادر به درک حس طبیعی در پاها نمی باشند همچنین ممکن است قادر به حس وضعیت پاها و انگشتان خود در هنگام راه رفتن و حفظ تعادل نباشد. هنگامیکه وضعیت اعصاب پا طبیعی باشد، فرد می تواند پاهای خود را حس کند و چنانچه کفش به پا فشار آورد یا در هنگام راه رفتن پای فرد پیچ بخورد، آنرا احساس کند.

· فرد مبتلا به دیابت قادر به حس جراحت های کوچک نظیر بریدگی ، خراش یا تاول در پا یا علایم غیر طبیعی نظیر پینه ، میخچه یا پیچ خوردگی پا نمی باشد. در افراد سالم تشخیص وجود سنگریزه در کفش به راحت است اما افراد مبتلا به دیابت قادر به درک وجود سنگریزه یا برجستگی در کفش خود نیستند، بهمین علت ساییدگی اجسام خارجی موجود در کفش میتواند به راحتی منجر به ایجاد زخم پای دیابتی شود.

گردش ضعیف خون

هنگامیکه دیابت به خوبی کنترل نشود، میتواند سبب سخت شدن سرخرگها یا آنرواسکلروز شود. هنگامیکه جریان خون در بافت مجروح ضعیف باشد، بهبود زخم به سختی صورت می گیرد.

ترومای پا

هر گونه آسیب یا ضربه ای به پا می تواند سبب افزایش خطرات جدیدی در پای افراد دیابتی شود.

عفونت ها

· عارضه ی پای ورزشکاران بدلیل نوعی عفونت قارچی بروی پوست یا ناخن های پا است که می تواند به عفونت های باکتریایی جدی تبدیل شود و باید سریعاً درمان گردد.

· ناخن هایی که در پوست رشد می کنند میتوانند سبب بروز مشکلاتی در پا شوند، بهمین علت باید سریعاً توسط یک متخصص یا فوق تخصص، مسائل پا تحت بررسی قرار گیرند.

سیگار

کشیدن سیگار یا هر نوعی از تنباکو می تواند موجب تخریب رگهای خونی کوچک در پاها شود. این تخریب میتواند از فرآیند بهبود زخم پای دیابتی جلوگیری کند و عامل اصلی ایجاد عفونت و قطع عضو و تاخیر در بهبود زخم می باشد.

علائم و نشانه ها

· درد و سوزش دائمی ناشی از زخم پای دیابتی می تواند علامتی از رگ به رگ شدن، گرفتگی ، کوفتگی ، خستگی مفرط پاها، نامناسب بودن کفش و وجود عفونت باشد.

· قرمزی می تواند علامت عفونت (بخصوص اگر اطراف زخم باشد) نشانه ی ساییدگی کفش یا دوخت جوراب بروی پا باشد.

· تورم پاهامی تواند علامتی از التهاب یا عفونت، نامناسب بودن کفش یا ضعف گردش خون در سیاهرگ ها باشد که در افراد مبتلا به دیابت، منجر به زخم پای دیابتی می شود. سایر علایم ضعف گردش خون عبارتند از :

* درد در پاها و کفل که به هنگام راه رفتن افزایش می یابد اما با استراحت از بین می رود.

* عدم رشد مو بروی قسمت های پائینی پاها

* ایجاد پوست سخت و براق بروی پاها

· گرمی موضعی می تواند علامت وجود عفونت یا التهاب و گاهی به دلیل وجود زخمی باشد که بهبود نیافته یا به کندی بهبود می یابد.

· هر گونه بریدگی یا شکاف بروی پوست و ترک پوستی باید جدی تلقی شود و می تواند نتیجه ی پوشش نامناسب ، جراحت یا عفونت باشد. پینه و میخچه می تواند علامتی از ترومای مزمن پا باشد. قارچ های ناخنهای پا، عارضه ی پای ورزشکاری، رشد ناخنهای پا درپوست میتواند به عفونت های باکتریایی جدی تر تبدیل شود و زخم پای دیابتی را بدتر کند.

· خروج چرکاز زخم معمولاً یک علامت واضح از عفونت است. خروج دائمی خون می تواند معمولاً علامت جدی از وجود مشکل در پا باشد.

· لنگیدن یا مشکل در راه رفتنمی تواند علامتی از مشکلات مفاصل، عفونت های جدی یا نامناسب بودن کفش ها باشد.

· تب یا لرزهمراه با وجود زخم بروی پا می تواند علامت عفونت خطرناک باشد.

· قرمزی پوست درناحیه ای دورتر از زخم پای دیابتی، علامت تشدید و گسترش عفونت است.

· بی حسی و گزگز جدید در پاها یا بی حسی طولانی مدت پاها می تواند علامتی از تخریب عصب به دلیل دیابت باشد که خطر ابتلا به مشکلات پای دیابتی را افزایش دهد.

زمان مراجعه به پزشک

اگر مبتلا به زخم پای دیابتی هستید و یا علائمی مشاهده می کنید که به دیابت مشکوک هستید، علایم بیماری خود را یادداشت کنید تا بتوانید در تماس تلفنی با پزشک ، علایم خود را توضیح دهید. در زیر علایم رایجی را که با مشاهده آن باید با پزشک معالج مشورت نماید،آورده ایم . بهتر است با دیدن این مشکلات درطی 72 ساعت آتی به پزشک مراجعه کنید:

· هر گونه تروما (آسیب) به پاها حتی اگر بسیار ناچیز باشد نیاز به معاینه ی پزشکی دارد. حتی جراحت های کوچک می تواند به عفونت های جدی بیانجامد.

· درد ملایم تا متوسط موقت در پاها علامتی جدی نیست، اما دردهای ثابت هرگز طبیعی نیستند و باید انها را جدی تلقی کرد.

· تاول، جراحت یا زخم جدید با اندازه ی کمتر از یک اینچ (2.54 سانتی متر) می تواند به یک مشکل جدی تبدیل شود.

· بیماران باید با پزشک خود کلاسهای و جلسات آموزشی برای چگونگی درمان زخم ها بگذرانند.

· هر ناحیه ی گرم ، قرمز یا متورم بروی پاها می تواند علامت اولیه عفونت یا التهاب باشد. توجه به این علایم اولیه می تواند از بروز عوارض جدی ناشی از زخم پای دیابتی پیشگیری کند.

· درد، قرمزی و تورم اطراف ناخن های پا می تواند نشانه ای از رشد ناخن در گوشه ی آن باشد . این مسئله یکی از عوامل عفونت و قطع پا در افراد دیابتی است. تشخیص زود هنگام و درمان سریع آن بسیار مهم و ضروری است.

· بی حسی جدید یا دائمی در پاها می تواند علامتی از تخریب عصب دیابتی (نوروپاتی) یا اختلال در گردش خون در پاها باشد. هر دو این شرایط سبب قرار دادن بیمار در معرض خطر ابتلا به عوارض جدید از جمله عفونت و قطع عضو می شود.

· مشکل در راه رفتن می تواند به دلیل آرتریت دیابتی (charcot's joints) باشد که معمولاً علامت گرفتگی غیر طبیعی یا فشار بروی پا یا نامناسب بودن کفش ها می باشد . مداخلات اولیه کلید اصلی پیشگیری از ایجاد مشکلات جدی پا از جمله زمین خوردن، جراحت پوست اندام انتهای (پا) و عفونت می باشد.

· خارش دائمی پاها علامت عفونت قارچی یا خشکی پوست است که هر دو این موارد می تواند به ایجاد عفونت و زخم پای دیابتی منجر گردد.

· تشکیل پینه یا میخچه بروی پا را باید جدی گرفت و باید این ضایعات زیر نظر متخصص از روی پا برداشته شوند. از دستکاری یا برداشتن این ضایعات در خانه یا بوسیله ی اسیدهای ضعیف جدا خودداری کنید.

· تب به دمای بیش از 37 درجه سانتی گراد یا 98.6 درجه ی فارنهایت اطلاق می شود. وجود تب همراه با سایر علایم یا حتی تب به تنهایی ، باید سریعاً به پزشک گزارش شود.

معمولاً میزان تب با شدت عفونت، مرتبط نمی باشد. بیمار می تواند تب نداشته باشد یا تب پائینی داشته باشد ولی به یک عفونت جدی مبتلا باشد به همین علت بیماران دیابتی باید در مورد وجود تب حساس باشند. چنانچه زمان و موقعیت بیمار اجازه دهد باید علایم بیمار، داروهایی که مصرف می کند، آلرژی به انواع داروها، نام پزشک معالج و شماره ی تلفن تماس را یادداشت کرده و بیمار را به بخش اورژانس بیمارستان ارجاع داد. این اطلاعات می تواند کمک بزرگی به پزشکان بخش اورژانس در ارزیابی ودرمان مشکلات بیمار باشد.

درمان

درمان جراحی

از انواع روش های عمل جراحی برای کمک به بهبود این زخم ها استقاده میشود که مهمترین آنها عبارتند از:

- در صورتیکه زخم کوچک باشد پزشک معالج بافت های مرده زخم را با عمل جراحی خارج کرده و سپس در روزها و هفته های بعد زخم پانسمان میشود تا بتدریج بافت جدید در ناحیه تشکیل شده و زخم بسته شود و ترمیم یابد. این درمان در مواردی که وضعیت عروق پا خوب بوده و مشکل پا بیشتر عصبی است بهتر جواب میدهد.

- در زخم های بزرگ و یا در کسانی که پزشک معالج با بررسی های بیشتر متوجه میشود وضعیت عروقی پای آنها ناکافی است معمولا اقدام به قطع قسمتی از پا (آمپوتاسیون) که زخم در آن قرار دارد میشود.

- در مواردی که نارسایی عروقی پا زیاد است بسته به تصمیم پزشک ممکن است از اعمال و فرایندهای جراحی استفاده شود تا جریان خون پا بیشتر شود. آنژیوپلاستی، تعبیه استنت و یا بای پس بین شریان رانی و شریان پا ممکن است بتواند به افزایش جریان خون پای بیمار کمک کند.

درمان بدون جراحی

دارو های آنتی بیوتیک

اگر پزشک متوجه ی زخم یا جراحت عفونی بروی پای بیمار شود یا اگر احتمال عفونی شدن زخم پای دیابتی زیاد باشد، آنتی بیوتیک را برای درمان عفونت یا جلوگیری از ایجاد عفونت تجویز خواهدنمود. در تمام این بیماران باید برای مدتی از آنتی بیوتیک تزریقی و سپس خوراکی استفاده کرد. مصرف کل دوره ی آنتی بیوتیک بسیار مهم است معمولاً بیمار باید آثار بهبود زخم را درطی 2 تا 3 روز از مصرف آنتی بیوتیک مشاهده کند. در مورد عفونت های خطرناک باید بیمار در بیمارستان بستری شده و آنتی بیوتیک را از طریق داخل رگی دریافت کند (IV) . درمورد عفونت هایی که خطر کمتری دارند مصرف کپسول بصورت درمان سرپایی معمولاً موثر است. پزشک معالج ممکن است یک دوز تک از آنتی بیوتیک را بصورت تزریقی یا بصورت IVدر بخش اورژانس قبل از شروع قرص تجویز نماید.

ارجاع به متخصص ارتوپدی فنی

چنانچه بیمار به مشکلات مرتبط با استخوان، ناخن های پا ، میخچه یا پینه، انگشتان چکشی، پینه استخوانی، کف پای صاف، خار پاشنه ی پا ، آرتریت یا مشکلاتی در رابطه با یافتن کفش مناسب مواجه باشد، پزشک ممکن است بیمار را به یک متخصص پدیاتریست در یک مرکز یا کلینیک ارتوپدی فتی ارجاع دهد. این متخصصین می توانند کفش و کفی های مناسب کفش برای افراد دارای مشکلات پا را سفارش دهند، همچنین میتوانند بروش های مناسب پینه ی پا را برطرف نمایند. همچنین با معرفی منابع عالی می توانند مراقبت های روتین پا را به افراد دیابتی آموزش دهند.

مراقبت درخانه

پزشک معالج ممکن است یک پرستار برای کمک به بهبود زخم پای دیابتی و پانسمان آن در خانه به شما معرفی کند، پرستار می تواند با مراقبت صحیح از زخم و پانسمان و شستشوی صحیح و افزایش بهداشت پا، مراقبت از مقدار قندخون و مراقبت از مصرف صحیح آنتی بیوتیک ها و سایر داروهای بیمار در کاهش مدت زمان بهبود زخم موثر باشد.

به صورت خلاصه اگر شما مبتلا به زخم پای دیابتی هستید و علائم و نشانه هایی مانند ورم، سوزش، تاول، ترک پوستی، بی حسی پا، سیاه شدن و کبودی در پای خود دارید باید به پزشکان متخصص و فوق تخصص در کلینیک ها و مراکز درمانی مراجعه کنید تا علت یا علل بیماری شما تشخیص داده شود و اقدامات درمانی لازم با صلاحدید پزشک متخصص برای شما به کار گرفته شود. این درمانها می توانند به صورت جراحی باشند که توسط جراحان ارتوپدی انجام می گیرند یا درمانهای بدون جراحی شامل درمان دارویی، استفاده از جوراب، کفش و کفی طبی و همچنین مشاوره و راهنمایی در زمینه مراقبت از پا و نحوه و روش شستشو و پانسمان پاها برای کمک به بهبود زخم ها و پیشگیری از عود مجدد زخم ها.

نویسنده: دکتر افشین اقدامی، متخصص جراحی ارتوپدی


دیدگاهتان را بنویسید

آخرین دیدگاه‌ها

تلفن رزرو نوبت
021-88492508-9
روزهای زوج ، 5 الی 8 بعد از ظهر

آدرس
تهران، خیابان مطهری، خیابان فجر، روبروی بیمارستان جم، بن بست مدائن، ساختمان ارغوان، واحد ۳




آمار بازدید
پیوندها

طراحی سایت و سئو