پیچ خوردگی مچ پا

پیچ خوردگی مچ پا بسیار رایج است و ممکن است در اثر ضربه و حتی قدم برداشتن در یک سطح معمولی هم اتفاق بیفتد. اغلب هم نگران کننده نیست و با استراحت و درمان هایی ساده و خانگی بهبود می یابد.

مشکل از جایی شروع می شود که آسیب از یک پیچ خوردگی ساده فراتر رود و به دررفتگی یا شکستگی بینجامد یا بدتر از آن، بیمار به جای مراجعه به متخصص به یک شکسته بند مراجعه کند که در این صورت وضعیت از آنچه هست، بدتر خواهد شد.

**ساختمان مچ پا

مفصل مچ پا از کنار هم قرار گرفتن انتهای پایینی استخوان درشت نی و نازک نی از بالا و استخوانی به نام تالوس از پایین تشکیل می شود. این ۳ ناحیه در مجموع سه قوزک داخلی، خارجی و پشتی را می سازند. در مچ پا لیگامان هایی وجود دارد که بسیار قوی هستند و از مفصل مچ پا محافظت می کنند و مانع حرکت های شدید آن به سمت داخل می شوند ولی اگر در اثر ضربه های ناشی از تصادف رانندگی، حوادث ورزشی، سر خوردن و... صدمه ای به لیگامان های قوزک پا برسد، فرد مصدوم دچار آسیب هایی مانند دررفتگی، پیچ خوردگی (رگ به رگ شدن) یا شکستگی در استخوان های همان ناحیه خواهد شد.

** بیشترین قسمت آسیب پذیر مچ پا :

پیچ خوردگی مچ پا شایع ترین آسیب مچ پا است. اغلب، پا به سمت داخل پیچ می خورد و علت این است که قوزک خارجی به سمت پایین پیشروی بیشتری دارد و عملا مثل یک ستون پا را از خارج حفظ می کند ولی قوزک داخلی بالاتر است و تمایل بیشتری دارد که به داخل بپیچد. نکته بعدی، قوی تر بودن و مقاومت زیاد رباط های قوزک خارجی است که مانع آسیب جدی به این قوزک می شود. وقتی پا پیچ می خورد یا به اصطلاح رگ به رگ می شود، رباط ها دچار کشیدگی می شوند. در این هنگام مصدوم دچار درد و تورم در مفصل مچ پا خواهدشد و حتی ممکن است کمی خونمردگی در این ناحیه به وجود آید. بیمار به سختی روی پاهایش قدم برمی دارد و با راه رفتن تورم تشدید می شود. در پیچ خوردگی های خفیف و متوسط، با بانداژ و گذاشتن کیسه آب یخ روی ناحیه متورم، بالا نگه داشتن پا از سطح بدن (گذاشتن بالش زیر پا) و مصرف داروهای ضدالتهاب، به تدریج از شدت صدمه وارده کاسته می شود و فرد به سوی بهبود پیش می رود. در آسیب های خفیف و متوسط، حرکت های کششی نرم و ملایم به سمت بالا و پایین، کمک می کند رباط های آسیب دیده زودتر التیام یابند. معمولا بیماران در این دو نوع از پیچ خوردگی کمتر به پزشک مراجعه می کنند و شدت صدمه به گونه ای نیست که آنها را چندان نگران کند اما در پیچ خوردگی های شدید، حرکت پا مختل می شود.

** نشانه شکستگی یا دررفتگی  مچ پا

مختل شدن حرکات پا و درد در مچ پا ممکن است نشانه ی شکستگی یا در رفتگی مچ پا باشد. برای اطمینان لازم است یک رادیوگرافی از مفصل و استخوان های مچ پا انجام شود اما پیچ خوردگی یک مقوله و شکستگی و دررفتگی مقوله دیگری است. البته در یک فرد بزرگسال، هرگز دررفتگی و درد در مچ پا بدون شکستگی نخواهد بود و برای جابجایی درشت نی و نازک نی حتما باید قوزک داخلی یا خارجی شکسته شود. در هر دو حالت، بدشکلی در مچ پا همراه تورم شدید و خونمردگی پدید می آید و فرد به هیچ وجه قادر نخواهد بود پایش را روی زمین بگذارد. در لمس نیز بیمار بسیار حساس است. متاسفانه برخی افراد وقتی به تشخیص خودشان مچ پایشان دچار دررفتگی می شود، به شکسته بند های محلی مراجعه می کنند و او نیز با جابجا کردن پا، ناحیه دررفته را جا می اندازد ولی این کشش و حرکت غیرعلمی، آسیب های جدی به محیط اطراف وارد و هیچ کمکی به  کاهش درد و در رفتگی مچ پای بیمار نمی کند بلکه مشکلاتش را دوچندان خواهد کرد.

** روند درمانی پیچ خوردگی  و کاهش درد در مچ پا

در صورت پیچ خوردگی خفیف و متوسط مچ پا، درمان های حمایتی مثل بانداژ و کمپرس آب سرد و ورزش های کششی برای کاهش درد در مچ پا و بهبود در رفتگی کافی است ولی در مورد پیچ خوردگی های شدید یا دررفتگی و شکستگی، درمان ها تخصصی تر است. دررفتگی حتما با شکستگی همراه است بنابراین هرگز نباید به شکسته بند های محلی مراجعه کرد. برای درمان دررفتگی ها ابتدا مفاصل جابجاشده اصلاح می شود برای تشخیص پایداری مفصل، لازم است از آن عکسبرداری انجام شود. اگر قطعات شکسته شده جابجا شده باشند، درمان جراحی که در آن از پیچ و پلاک استفاده می شود، ضرورت دارد. بعد از این مراحل پا معمولا باید مدت ۴ -۳ هفته در گچ و بی حرکت نگه داشته شود.

کاهش درد دررفتگی مچ پا و بهبودی آن

اگر پیچ خوردگی خفیف یا متوسط باشد، فقط باید کمی هنگام راه رفتن و قدم برداشتن دقت کنند تا درد در رفتگی در مچ پا کمتر احساس شود. بهبود کامل در این حالت ۳ تا ۴ هفته طول می کشد اما در سایر مواقع بعد از باز شدن گچ لازم است فیزیوتراپی انجام شود. در این روش با استفاده از امواج صوتی، لیزر و گرمای موضعی بافت آسیب و رباط ها در رفتگی و درد در مچ پا  زودتر التیام می یابند.