عقب زدگی زانو (علائم و درمان)

عقب زدگی زانو که به آن اتساع یا برگشت زانو هم گفته می شود (در واقع) تغییر شکل بسیار پیچیده مفصل زانو است. در این بیماری زانو با یک اتساع گسترده در مفصل تیبیوفمورال به سمت عقب خم می شود. عقب زدگی زانو که بیشتر در زنان دیده می شود از خفیف و متوسط تا شدید گسترده شده است. ورزشکاران در معرض خطر فزاینده ابتلا به اتساع زانو هستند زیرا همواره در معرض آسیب دیدگی قرار دارند. همچنین ممکن است تغییر شکل منجر به چند نوع بیماری دیگر مانند زانو درد و استئوآرتریت زانو شود. جهت اطلاعات بیشتر در این زمینه با ما همراه شوید.

انواع عقب زدگی زانو

سه نوع عقب زدگی زانو وجود دارد:

1. عقب زدگی ناشی از تغییر شکل چرخشی خارجی که به بالا بردن پاشنه پا و قرار گرفتن جلوی پا رو به داخل و باقی ماندن پا در حالت اﻛﻮﺋﻴﻨــــﻮواروس در هنگام راه رفتن اشاره دارد.

2. عقب زدگی ناشی از تغییر شکل چرخشی داخلی که هنگامی بوجود می آید که جلوی پا رو به خارج می چرخد و بیمار را مجبور به اتساع زانو می کند.

3. عقب زدگی ناشی از تغییر شکل غیر چرخشی که به قرارگیری غیرعادی زانو در حالی که پا و مچ پا به صورت عادی عمل می کنند اشاره دارد.

دلائل و علت ها

علل اصلی عقب زدگی زانو به شرح ذیل می باشد:

1. سستی طبیعی رباط های زانو

2. آسیب دیدگی زانو

3. قرارگیری نادرست مفصل مچ

4. بی ثباتی مفصل زانو

5. ضعف عضلات اکستانسور لگن یا عضله چهار سر رانی

6. بد جوش خوردن استخوان های اطراف زانو

7. اختلالات بافت همبند

8. اختلاف در طول اندام تحتانی

9. نقص هنگام تولد/مادرزادی

10. بیماری های خاصی مانند فلج مغزی، دیسروفی عضلانی و مولتیپل اسکلروزیس

تشخیص

کارشناس خبره سندروم عقب زدگی زانو یک ارتوپد است. پزشک تشخیص ذیل را انجام خواهد داد:

سابقه: پزشک به تجزیه و تحلیل اطلاعات مرتبط با آسیب دیدگی های بیمار در گذشته، علائم بیماری و وضعیت سلامت عمومی وی خواهد پرداخت.

معاینه فیزیکی: معاینه فیزیکی عبارت است از معاینه زانو و تجزیه و تحلیل الگوی راه رفتن بیمار.

آزمایش ها: تصاویر اشعه ایکس و ام آر آی اطلاعات دقیقی را درمورد بافت های نرم و استخوان ها نشان می دهند. یک تصویر اشعه ایکس از بالا تا پایین پا اطلاعاتی را درمورد قرارگیری کلی زانوی بیمار ارائه می دهد.

روش های درمانی

بسته به نوع و شدت عقب زدگی زانو ممکن است پزشک گزینه های ذیل را برای درمان عقب زدگی توصیه کند:

 فیزیوتراپی

در ابتدا ممکن است پزشک فیزیوتراپی را برای بهبود قدرت عضله چهار سر ران پیشنهاد کند تا اتساع زانو جبران شود. فیزیوتراپی همچنین شامل روش های آموزش راه رفتن است که به بیمار کمک می کند روی ترتیب دهی مناسب و حفظ کنترل روی عضو تمرکز کند. درمان های دیگر عبارتند از تکنیک های اصلاح عدم تعادل عضله و آموزش حس عمقی.

ارتزها و بریس

ارتزها به نحو احسن از زانو محافظت می کنند. علاوه بر محافظت از زانو، باعث ثبات ران پا و محدود کردن اتساع غیر عادی مفصل زانو شده بدان وسیله باعث می شوند بیمار قادر به حرکت کردن فعالانه و حفظ یک الگوی راه رفتن هماهنگ تر باشد.ممکن است پزشک استفاده از بریس برای زانوها را پیشنهاد کند تا از اتساع بیشتر جلوگیری شود.

 درمان جراحی

ممکن است پزشک در موارد شدید، استئوتومی ﭘﺮوﮔﺰﻳﻤﺎل ﺗﻴﺒﻴﺎ را برای کاهش اتساع زانو و افزایش سطح عملکرد زانو پیشنهاد کند.

اگر آسیب اتساع زانو به قدری شدید باشد که نیاز به جراحی داشته باشد پزشک اغلب از روشی استفاده خواهد کرد که آکادمی جراحان ارتوپد امریکا آن را به عنوان جراحی آرتروسکوپیک می شناسد.جراحی آرتروسکوپیک یک جراحی سرپایی کمتر تهاجمی است که در آن از برش های کوچک و دوربین استفاده می شود. به طور کلی ترمیم عبارت است از برداشتن رباط آسیب دیده و جایگزین کردن آن با یک تاندون. به عنوان مثال اگر رباط صلیبی قدامی شما پاره شود پزشک رباط پاره شده را با جایگزین کردن تاندون های همسترینگ ترمیم خواهد کرد.

اصلاح تغییر شکل زانوی عقب رفته با عمل جراحی

عقب رفتگی زانو اختلالات/ عدم توازن قابل ملاحظه ای را در شکل اعضای بدن بوجود می آورد. این بیماری توانایی فرد برای انجام فعالیت های روزانه را به میزان قابل ملاحظه ای تحت تاثیر قرار می دهد و می تواند باعث ناتوانی دائمی وی شود.

این تغییر شکل های پیچیده به اصلاح جراحی نیاز دارند و اصلاح جراحی هم می تواند به روش های مختلفی انجام شود. می توان بیماری را بسته به پیچیدگی آن به دو روش درمان کرد یکی جا اندازی باز و دیگری جا اندازی بسته. در جا اندازی باز، جراح مستقیما برشی روی پوست می زند و لوازم ثابت کننده داخلی را از آن برش به داخل می فرستد. در جا اندازی بسته، از لوازم ثابت کننده خارجی استفاده می شود و هیچ برشی زده نمی شود. برخی روش های جراحی را می توان به شرح ذیل توضیح داد:

ثابت کردن خارجی: در این روش جراح ثابت کننده های خارجی مانند پیم و پیچ را اطراف استخوان شکسته در هر دو طرف لگن قرار می دهد. این پیم ها سپس به گیره ها یا میله هایی در بیرون از پوست وصل می شوند. گیره ها و میله هایی که یک فریم خارجی را شکل می دهند که باعث بوجود آمدن ثبات می شود و به استخوان امکان بهبودی می دهد.

ثابت کردن داخلی: در این روش جراح روی ناحیه آسیب دیده یک برش می زند و ثابت کننده های داخلی مانند سیم، پیچ، پیم یا صفحه هایی را از راه برش به درون می فرستد. این ثابت کننده های داخلی یا در جلو و یا در عقب لگن ثابت می شوند. چنین چیزی به پیشگیری از آسیب بیشتر مانند آرتروز و همینطور پیشگیری از دررفتگی استخوان کمک می کند. ممکن است پزشک به بیمار پیشنهاد کند که برای چند هفته از عصای زیر بغل یا عصای معمولی استفاده کرده از فعالیت هایی که مستلزم تحمل وزن توسط استخوان ها هستند اجتناب کند و اجازه دهد استخوان ها جوش بخورند.

روش ایلیزاروف: روش ایلیزاروف یک عمل به میزان خیلی کم تهاجمی است که در آن می توان اصلاح تغییر شکل را با استفاده از حلقه ثابت کننده دایره ای انجام داد. عمل ایلیزاروف در سه مرحله انجام می شود:

  • مرحله عمل: در این مرحله سیم های "K" به صورت پروگزیمال و دیستال نسبت به تغییر شکل از استخوان ها عبور داده می شوند و سپس با استفاده از پیچ و مهره های ثابت کننده سیم به حلقه های الیزاروف بسته شده ثابت می شوند. سپس حلقه ها با لولاها و میله های رزوه به هم وصل می شوند.
  • مرحله انحراف: این مرحله 10 روز بعد از مرحله عمل آغاز می شود و در آن پیچاندن و فشاری بکار می رود که رشد استخوان جدید را تحریک می کند. شاید رشد 3 میلی متر در روز استخوان امکان پذیر باشد. مرحله انحراف تا جایی ادامه می یابد که تغییر شکل اصلاح شود. هنگامی که تغییر شکل کاملا اصلاح شد دستگاه را قفل می کنند.
  • مرحله تحکیم: این مرحله دوره ی میان قفل کردن دستگاه و تکمیل شکل گیری استخوان سخت است که ممکن است حدود 2-3 ماه زمان ببرد. هنگامی که استخوان محکم شد ثابت کننده های حلقه ای الیزاروف را بر می دارند. در ابتدا بیمار را برای تحمل بخشی از وزن بدن حرکت می دهند و بعد برای تحمل کل وزن بدن البته به او در این امر کمک می شود. بعد از آن برای محافظت از استخوان آن را به مدت یک ماه با گچ پاریس/ گچ ویژه شکسته بندی(POP) گچ می گیرند.

عوارض جانبی شناخته شده

اگر عقب زدگی زانو را درمان نکرده به حال خود رها کنیم فشار وارده به زانو ها ادامه می یابد، ساختار بافت های نرم زانوها آسیب می بیند و این امر منجر به افزایش تغییر شکل مفصل می شود و هم مچنین ممکن است به اختلالات دیگری مانند پای ضربدری، پای پرانتزی و استئوآرتریت زانو منجر شود. بیمارانی که از عقب زدگی زانو رنج می برند باید به هشدارهای زیر توجه کنند:

1. از فعالیت هایی که می توانند به زانوها فشار وارد کنند اجتناب کنید.

2. حتما برنامه فیزیوتراپی را که درمانگر پیشنهاد کرده است دنبال کنید.

3. برای معاینات بالینی به طور مرتب به پزشک مراجعه کنید.

نتیجه گیری

بیماری عقب زدگی زانو که یکی از پیچیده ترین بیماری های مفصلی است، امروزه کاملاً قابل درمان می باشد. راه هایی مانند فیزیوتراپی و تمرینات ورزش از جمله درمان های این بیماری به شمار می روند. به هر حال یکی از قطعی ترین راههای درمان این بیماری عمل جراحی می باشد که در چند مرحله زانو را به شکل طبیعی بر می گرداند.