سندرم تونل کارپ: درمان و علائم

سندرم تونل کارپ (CTS: Carpal Tunnel Syndrome)

[divider]

سندرم تونل کارپ، منشا و علتی رایج برای درد، بی‌حسی و کرخی دست، به‌شمار می‌آید. این مجموعه از نشانه‌ها، که به سرواژه CTS نیز معروف می‌باشد، در زنان بیش از مردان، دیده می‌شود.

مچ دست، با نواری از بافت فیبری احاطه شده که نقش آن به طور معمول، حمایت و تحمل فشارهای وارده به مفصل مچ می‌باشد. این نوار فیبری و استخوان مچ، به هم فشرده شده‌اند و بین آن‌ها، تونل کارپ (carpal tunnel)، قرار دارد. عصب میانی (median nerve)، از تونل کارپ عبور کرده و حس‌های مربوط به انگشت شست، انگشت اشاره، انگشت میانی و انگشت حلقه را دریافت می‌کند. هر عارضه‌ای که باعث تورم بافت درونی تونل کارپ شده، یا محل قرارگیری بافت را تغییر دهد، می‌تواند فشردگی و تحریک عصب میانی را در پی داشته باشد. آزردگی و تحریک عصب میانی، در انگشتان شست، اشاره، میانی و حلقه، احساس مورمور شدن یا گزگز کردن و درد مچ دست را به‌همراه داشته، بی‌حسی و کرخی را نیز به‌دنبال می‌آورد. این وضعیت، سندرم تونل کارپال (carpal tunnel syndrome)، نامیده می‌شود.

نشانه‌ها و علائم سندرم تونل کارپ

[divider]

مور مور شدن یا بی‌حسی

در دست‌ها (از مچ تا انگشتان) و نیز در انگشتان شست، اشاره، میانی و حلقه، احساس مور مور شدن و گزگز کردن، کرخی و بی‌حسی بروز می‌کند. انگشت کوچک شامل این مورد نیست، چون با عصب میانه (مدیان) عصب‌دهی نشده است.

زمانی‌که فرد، گوشی تلفن یا روزنامه در دست دارد، یا فرمان اتومبیل را در دست گرفته است، این نوع احساس‌ها بروز می‌کنند و همچنین به‌طور معمول و شایع، ممکن است باعث شوند فرد از خواب بیدار شود. ممکن است این نوع احساس‌ها، از مچ به سمت بالا نیز گسترش یافته، در ساعد، بازو و کتف نیز، ناراحتی به‌وجود آورند.

بسیاری افراد با حرکتی شبیه به تکاندن دست، سعی می‌کنند این‌نشانه‌ها را کاهش دهند. با‌این حال، با پیشرفت بیماری، احساس بی‌حسی و کرخی، ممکن است دائمی و همیشگی باشد.

احساس ضعف در دست‌ها

فرد احساس می‌کند دست او سست و ضعیف شده و اشیاء را نمی‌تواند نگهدارد. این وضعیت، نتیجه بی‌حسی در دست‌ها (از مچ تا انگشتان) بوده، یا باعث آن، ضعف در عضلانی در نواحی انگشت شست می‌باشد که با عصب میانی کنترل شده، در عمل گرفتن، شرکت دارند (thumb's pinching muscles).

علت‌ها و دلایل سندرم تونل کارپ

[divider]

  • کیست در تونل کارپ
  • تومور در تونل کارپ
  • ادم (Edema)، احتباس مایعات، تجمع غیر طبیعی آب و مایعات میان‌بافتی در حفره‌ها و زیر پوست
  • کم‌کاری غده تیروئید (Hypothyroidism)
  • تورم (التهاب) در اطراف تاندون‌ها
  • دررفتگی‌ مچ (Wrist dislocation)
  • شکستگی مچ
  • دیابت
  • آرتریت روماتوئید (rheumatoid arthritis) یا آرتریت تخریب تدریجی (degenerative arthritis)
  • بیش‌فعالی غده هیپوفیز
  • مشکلات ساختاری در مفصل مچ
  • به‌کارگیری ابزار دستی لرزاننده به‌طور مکرر
  • استرس شغلی
  • مداوای سرطان سینه، بسیاری از زنان بالاتر از سن یائسگی، که برای درمان سرطان سینه، داروی بازدارنده آروماتاز (aromatase inhibitor) مصرف می‌کنند، به عوارض سندرم تونل کارپ مبتلا هستند. انجام آزمایشی ساده، می‌تواند در تعیین میزان خطر ابتلا به CTS سودمند باشد. در آزمایش fingertip test، دو نقطه فلزی بر نوک انگشت بیمار، قرار داده می‌شوند تا توانایی حس لامسه، مورد ارزیابی قرار گیرد.
  • چاقی به ‌همراه شکل مچ، بنا بر یک تحقیق، برخی افراد چاق، بیشتر احتمال دارد به CTS مبتلا شوند. پژوهشگرانی از دانشگاه Gaziosmanpasa در ترکیه، علت را در ترکیب عوامل چاقی و شکل مچ می‌دانند، چون حتی وقتی شرکت‌کنندگان در تحقیق، وزن خود را کاهش دادند، همچنان به عوارض CTS، مبتلا بودند.

به‌نظر ما، افرادی که زمینه ژنتیکی برای چاقی داشته، و نیز مچ دست آن‌ها، شکل‌های مشخصی داشته باشد، بیشتر احتمال دارد به CTS مبتلا شوند. به‌عبارت دیگر، چاقی به‌ تنهایی، علت CTS نمی‌باشد.

راه‌های تشخیص سندرم تونل کارپ

[divider]

معاینه توسط پزشک

بیمار، ابتدا مورد معاینه قرار می‌گیرد. پزشک، میزان حس لامسه در انگشتان، همچنین توان و قدرت عضلات دست (مچ به طرف انگشتان) را بررسی می‌نماید.

اعمال فشار بر عصب میانی (مدیان) در ناحیه مچ، از طریق خم کردن مچ و یا حتی به‌سادگی فشار دادن عصب، در بسیاری افراد، بروز نشانه‌های CTU را به‌دنبال خواهد داشت.

اشعه ایکس

برخی پزشکان، توصیه می‌کنند از مچ آسیب‌دیده، عکس‌برداری اشعه ایکس انجام شود، تا سایر علت‌های درد مچ، نظیر آرتریت (arthritis) یا شکستگی، کنار گذاشته شوند.

الکترومیوگرافی (Electromyography)

در این روش که به نوار عضله نیز معروف می‌باشد، تخلیه الکتریکی ایجاد شده در عضله، اندازه‌گیری می‌شود. پزشک، الکترودی نازک و سوزنی‌شکل را به عضلات خاصی، وارد می‌کند. این آزمایش، فعالیت الکتریکی عضله را در وضعیت انقباض و استراحت، اندازه می‌گیرد. ارزیابی نتایج، می‌تواند وجود یا فقدان آسیب عضله را مشخص نماید. همچنین نتایج می‌توانند در منتفی دانستن سایر بیماری‌ها، به‌کارگرفته شوند.

مطالعه هدایت عصبی (Nerve conduction study)

این روش، به نوار عصبی نیز معروف بوده، شکل دیگری از الکترومیوگرافی می‌باشد. در این روش، دو الکترود، به پوست چسبانده می‌شوند. از طریق یکی از این الکترودها، شوک الکتریک کوچکی به پوست وارد شده، در مسیر عصب حرکت می‌کند. الکترود دیگر، کمی با فاصله با الکترود اول، قرار گرفته، رسیدن جریان را ثبت می‌کند. اگر عصب مشکل داشته باشد، سرعت هدایت جریان الکتریکی در آن، کاهش می‌یابد. در این تست، کاهش سرعت تکانه الکتریکی (electrical impulse)، در ناحیه سندروم تونل کارپال مچ دست، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. این تست می‌تواند در تشخیص بیماری، سودمند بوده یا اینکه برای منتفی دانستن سایر بیماری‌ها به‌کارگرفته شود.

راه و روش‌های درمان سندرم تونل کارپ

[divider]

درمان‌های غیرجراحی

در مواردی که بیماری، زود تشخیص داده شود، روش‌های غیر جراحی در بهبود سندرم تونل کارپ، می‌توانند موثر باشند. ما در این زمینه، به شما کمک می‌کنیم.

روش‌های غیر جراحی شامل:

آتل‌بندی مفصل مچ (Wrist splinting)

آتل یا اسپلینت (splint)، باعث می‌شود مچ بیمار بی‌حرکت و ثابت قرار بگیرد، در نتیجه نشانه‌های شبانه CTS نظیر گزگز کردن و مور مور شدن، کرخی و بی‌حسی، کاهش یافته و خواب بیمار، با آزردگی کمتری همراه خواهد بود. آتل‌بندی شبانه برای زنان باردار که دچار سندرم تونل کارپ هستند، می‌تواند گزینه مناسبی محسوب شود (چون در زمان خواب، نیازی به حرکت مفصل وجود ندارد).

مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs)

دردهای ناشی از سندرم تونل کارپ (CTS)، می‌توانند با مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن (Advil, Motrin IB)، در کوتاه مدت کاهش پیدا کنند.

هر چند دلیل و مدرک قطعی موجود نیست، با این حال، این داروها در بهبود سندرم تونل کارپ، موثر هستند.

مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی (Corticosteroids)

ممکن است پزشک، در ناحیه تونل کارپ، کورتیکواستروئیدهایی نظیر کورتیزون (cortisone)، تزریق نماید تا درد تسکین پیدا کند. کورتیکواستروئیدها با کاهش تورم و التهاب باعث می‌شوند، فشار بر عصب میانی کاهش یابد. کورتیکواستروئیدهای تزریقی جهت درمان سندروم تونل کارپال (CTS)، در مقایسه با کورتیکواستروئیدهای خوراکی، از اثربخشی بیشتری برخوردار می‌باشند.

درمان‌های جراحی

جراحی از نوع آندوسکوپی (Endoscopic surgery)

در جراحی آندوسکوپی (درون‌بینی)، ابزاری شبیه تلسکوپ مورد استفاده قرار می‌گیرد که دوربینی ریز (endoscope)، به آن متصل شده است. پزشک، از طریق یک یا دو شکاف کوچک در مچ یا دست، دوربین را وارد مچ دست می‌نماید تا داخل تونل کارپ، قابل مشاهده بوده و برش رباط عرضی، امکانپذیر باشد. سپس پزشک می‌تواند به عصب میانی (مدیان)، دسترسی داشته باشد.

جراحی باز (Open surgery)

در جراحی باز، با ایجاد شکاف‌هایی بزرگتر در کف دست، در ناحیه بالای تونل کارپ، برشی در رباط عرضی ایجاد می‌شود تا پزشک به عصب میانی، دسترسی داشته باشد. این عمل، ممکن است به‌گونه‌ای انجام شود که شکاف‌های کوچکتری مورد نیاز باشند، در نتیجه می‌تواند خطر عوارض بعدی را کاهش دهد.

از بیوفیدبک و نوروفیدبک برای کمک به مدیریت بسیاری از بیماری‌های جسمی و روانی از جمله سندرم تونل کارپ کمک گرفته می‌شود

پیشگیری از سندرم تونل کارپ

[divider]

  • برای گرفتن اشیاء در دست، فشار زیادی صرف نکنید، بسیاری افراد، برای انجام کارهای دستی، بیش از آنچه که لازم است، فشار و نیرو صرف می‌کنند.
  • مچ دست خود را بیش از حد، خم نکنید، با رعایت اعتدال در حرکات مچ، از زیاد خم کردن آن، اجتناب کنید. در زمان خواب یا فعالیت، مچ دست خود را راست نگه دارید. خم کردن مچ به سمت داخل یا بیرون، یا حتی سایر حرکات معمولی مچ، اگر هر روزه به صورت تکراری انجام شوند (مانند حرکات روزمره تایپیست‌ها، نجارها و ...)، می‌توانند آسیب‌های مچ را به‌دنبال داشته باشند. از حرکات تکراری مچ، خودداری نمایید.
  • طرز قرارگیری مچ، مناسب باشد، در فعالیت‌های معمول روزانه، اگر طرز قرارگیری مچ، مناسب نباشد، برای انجام کارها، حرکاتی لازم خواهد بود که باعث می‌شوند به مچ و همچنین دست، کشیدگی مفرط و زیاده از حد، اعمال شوند.
  • چیدمان میز کار خود را بهبود ببخشید، با طراحی مناسب محیط کار، وضعیت‌های نامعمول و ناخوشایند قرارگیری مچ را کاهش دهید. در این مورد با کارفرمای خود، مشورت کنید.
  • استراحت را فراموش نکنید، وقفه‌های کوتاه‌مدت حین انجام کار، در پیشگیری از اثرات مخرب درازمدت، سودمند هستند. خصوصا اگر کار به‌گونه‌ای است که فرد می‌بایست آن‌را به طور مکرر انجام دهد.
  • دمای محیط، سردی محیط و یا سرد بودن دست‌ها، خطر بروز سندرم تونل کارپ (CTS) را افرایش می‌دهد. اگر در محیط کاری شما، دست‌ها سرد هستند، پوشیدن دستکش را مد نظر قرار دهید.
  • بیماری زیرین و منشا اصلی را درمان کنید، اگر فرد، مبتلا به دیابت می‌باشد، با کنترل مناسب قند خون، می‌توان از بروز عوارض متعدد، پیشگیری به‌عمل آورد.