ساییدگی مفصل مچ پا

ساییدگی مفصل مچ پا یا آرتروز مچ پا یک بیماری مزمن مفصل است که در آن غضروف مفصلی کم کم از بین می رود. در ابتدا غضروف پوشاننده انتهای استخوان خاصیت ارتجایی و قدرت خود را از دست میدهد، کم کم نازک شده و این امر آن قدر پیشرفت می کند تا استخوان زیر غضروف بدون پوشش غضروفی مانده و سطح دو استخوان مجاور در ناحیه مفصل به هم نزدیک شده و در موارد پیشرفته به هم ساییده می شوند. با گذشت زمان در لبه های مفصل مچ پا استخوان سازی زیادی و غیر طبیعی تشکیل می شود.

آسیب های مفصل مچ پا شایع هستند، آسیب هایی مانند شکستگی و پیچ خوردگی و این آسیب ها گرچه در اکثر اوقات خوب میشوند ولی در بسیاری اوقات در دراز مدت موجب آسیب غیر قابل برگشت در غضروف مفصلی شده که وضعیتی به نام آرتروز یا استئوآرتریت یا ساییدگی مفصل مچ پا را ایجاد میکند.

علل ساییدگی مفصل مچ پا یا آرتروز

مهمترین علل ساییدگی مفصل مچ پا عبارتند از

  • ارثی ( ژنتیک) : در بعضی نژادها و بعضی خانواده ها بیشتر است.
  • علل شغلی : در شغل هایی که روی مفصل فشار زبادی وارد می شود و یا در شغل هایی که بایستی مفاصل مدت ها خم باشند ( مانند نشستن طولانی ) ساییدگی مفصل مچ پا بیشتر است
  • چاقی
  • انحراف اندام : مانند ساق پرانتزی که باعث آرتروز در سمت داخل زانو می شود.
  • بعضی از بیماری ها : مانند نقرس و رماتیسم باعث ساییدگی مفصل مچ پا می شود
  • ورزش درصورتی که روی اصول صحیح نباشد و فشار بیش از ظرفیت روی مفصل وارد شود،باعث ساییدگی مفصل مچ پا می شود
  • سابقه ضربه های شدید یا شکستگی های داخل مفصلی باعث ساییدگی مفصل مچ پا می شود.

شروع آرتروز یا ساییدگی مفصل مچ پا با خراب شدن غضروف مفصلی است.ساییدگی مفصل مچ پا در بعضی موارد زمینه ژنتیکی داشته و در بعضی خانواده ها کارکرد غضروف زودتر از دیگر افراد و با بالا رفتن سن دستخوش تغییراتی بصورت خراب شدن میشود.

در موارد دیگر آسیب هایی که بدنبال ضربه به غضروف وارد میشود موجب شروع خرابی آن میشود. شکستگی های سطح مفصلی مچ پا میتواند موجب تخریب غضروف در محل شکستگی شود. حتی اگر بدنبال ضربه شکستگی ایجاد نشود ضربه به خودی خود میتواند چنان شدید باشد که موجب له شدن موضعی غضروف و خراب شدن سلول های آن شود.

 متاسفانه غضروف مانند استخوان قدرت خود ترمیمی نداشته و بعد از آسیب بجای ایجاد غضروف جدید در محل، بافت دیگری جایگزین غضروف آسیب دیده میشود که خصوصیات اصلی غضروف مانند لغزندگی و قدرت ارتجاعی و جذب ضربه خوبی ندارد. این موضوع در دراز مدت موجب آسیب و اختلال بیشتر در لایه غضروفی مفصل مچ پا و ساییدگی مفصل مچ پا میشود.

گاهی اوقات بدنبال ضربه آسیب هایی به رباط های اطراف مچ پا وارد میشد که موجب اختلال در بیومکانیک و حرکت مفصل میشود. این حرکات ناهماهنگ و نامناسب در مچ پا موجب اعمال فشار زیاد به غضروف و در نتیجه زود خراب شدن آن و ساییدگی مفصل مچ پا میگردد.

درمان ساییدگی مفصل مچ پا

تغییر شکل شدید سطح مفصل مچ پا اگر شدید باشد میتواند موجب آرتروز و ساییدگی مفصل مچ پا شود. ساییدگی مفصل مچ پا به علت حرکت سطوح مفصلی بر روی یکدیگر بوجود میاید. ساییدگی مفصل مچ پا ایجاد درد و تورم و محدودیت حرکتی کرده و با شدت گرفتن این علائم بیمار نیاز به درمان دارد. در ابتدا که علائم بیمار کم است میتوان درد وی را با استفاده از اقداماتی مانند کاهش فعالیت های بدنی، گرم کردن محل درد و استفاده از داروهای ضد التهابی کاهش داد ولی ساییدگی مفصل مچ پا (آرتروز) یک بیماری پیشرونده است.

با شدت گرفتن ساییدگی مفصل مچ پا بیمار نیاز به عمل جراحی پیدا میکند. وقتی آرتروز مچ پا بسیار شدید شده و به درمان های طبی جواب نمیدهد بهترین جراحی برای آن آرترودز Arthrodesis یا فیوژن یا خشک کردن مفصل است. در این نوع عمل جراحی دو استخوانی را که سطح مفصلی آنها تخریب شده و سایش آنها بر روی یکدیگر موجب درد میشود به یکدیگر متصل میکنند تا دیگر حرکتی در بین آنها وجود نداشته باشد.این عمل جراحی گرچه درد را از بین میبرد ولی حرکات مچ پا را هم تا حدود زیادی محدود میکند.

عمل جراحی دیگری که میتوان به این بیماران برای درمان ساییدگی مفصل مچ پا توصیه کرد تعویض مفصل مچ پا است. در این نوع از عمل جراحی سطوح مفصلی برداشته شده و با سطوح مصنوعی جایگزین میشوند که معمولا از جنس فلز هستند. این  عمل جراحی تعویض مفصل مچ پا درد بیمار را از بین برده وحرکات مچ پای بیمار را هم حفظ میکند. البته موفقیت عمل جراحی تعویض مفصل مچ پا به اندازه موفقیت عمل جراحی تعویض مفصل ران یا زانو نیست.

پزشک معالج با در نظر گرفتن شرایط بیمار بهترین نوع درمان ساییدگی مفصل مچ پا را به وی پیشنهاد میکند.

خواننده گرامی پیشنهاد می شود مطالب زیر را جهت کسب اطلاعات بیش تر در زمینه آسیب های مچ پا مطالعه فرمایید