دیابت: عوارض و راه مقابله با آن

 

دیابت یا بیماری قند هنگامی بوجود می‌آید که هورمون انسولین(عامل تنظیم‌کننده قند خون) یا به اندازه کافی در بدن تولید نمی‌شود یا بافت‌های بدن به آن به درستی پاسخ نمی‌دهند. در نتیجه سوخت وساز قند در بدن مختل می‌شود و قند خون از حد طبیعی خود بالاتر می‌رود، و در نهایت علائم شاخص دیابت به صورت پرخوری، پرنوشی و پرادراری ظاهر می‌شود.

هورمون انسولین که از سلول‌های جزایر لانگرهانس در غده لوزالمعده به درون خون ترشح می‌شود، کارکردهای مختلفی در بدن دارد، و از جمله ورود قند  را از خون به درون سلول‌ها تسهیل می‌کند تا سلول‌ها بتوانند برای تامین انرژی خود از آن استفاده کنند.در صورت کمبود یا عدم تاثیر انسولین قند نمی‌تواند وارد سلول‌ها شود، در نتیجه قند خون بالا می‌رود. بالا رفتن قند خون علاوه بر ایجاد علائم حادی که در بالا به آن اشاره شد، در درازمدت باعث آسیب رساندن به تقریبا هر عضو حیاتی بدن از جمله قلب، مغز، چشم، کلیه‌ها و ... می‌شود.

طبقه بندی دیابت (بیماری قند)

1- دیابت نوع یک (IDDM – Insulin Dependent Diabetes Mellitus) (دیابت شیرین وابسته به انسولین)

2- دیابت نوع دو (NIDDM – Non Insulin Dependent Diabetes Mellitus) (دیابت شیرین غیر وابسته به انسولین)

3- دیابت پنهانی یا واسطه ای

4- دیابت حاملگی

5- دیابت ناشی از بیماری ها و بعضی شرایط

6- دیابت نامتعادل یا شکننده

علائم و نشانه‌ها

در مراحل ابتدایی ممکن است دیابت بدون علامت باشد. بسیاری از بیماران به طور اتفاقی در یک آزمایش یا در حین غربالگری شناسایی می‌شوند. با بالاتر رفتن قند خون، علائم دیابت آشکارتر می‌شوند. پرادراری، پرنوشی، پرخوری، کاهش وزن با وجود اشتهای زیاد، خستگی و تاری دید از علایم اولیه شایع دیابت است. بسیاری از بیماران در هنگام تشخیص بیماری چندین سال دیابت داشته‌اند و حتی دچار عوارض دیابت شده‌اند. در کودکان دچار دیابت نوع یک علایم معمولاً ناگهانی بارز می‌شوند، این افراد معمولاً قبلاً سالم بوده و چاق نبوده‌اند. در بزرگسالان این علایم معمولاً تدریجی‌تر بارز می‌شوند. عارضه کتواسیدوز می‌تواند به عنوان علامت شروع کننده بیماری هم در دیابت نوع یک بارز شود. در دیابت نوع دو معمولاً فرد تا سال‌ها بدون علامت است. علایم معمولاً خفیف هستند و به طور تدریجی بدتر می‌شوند. در نهایت فرد دچار خستگی مفرط و تاری دید شده و ممکن است دچار دهیدراتاسیون شود. در این بیماران عارضه کتواسیدوز به علت تولید انسولین اندک کمتر دیده می‌شود. با این حال قند خون می‌توانید به مقادیر بسیار بالایی افزایش یابد و فرد دچار عارضه شوک هایپراوسمولار شود.

نتیجه یک مطالعه نشان می دهد که استرس و افسردگی، احتمال سکته مغزی و مرگ ناشی از بیماری های قلبی عروقی را در بیماران مبتلا به دیابت بیش از دو برابر افزایش می دهد.

عوارض دیابت:

1- عوارض زودرس

1-1 کتواسیدوز یا کمای دیابتی: یک اختلال مربوط به سوخت و ساز است که در اثر افزایش میزان قند خون همراه با استون ایجاد می‌شود که سبب گیجی، سستی و بی‌حالی، احساس تشنگی شدید، خستگی و تنگی نفس شده و همچنین در بعضی موارد با اغماء همراه است که در صورت عدم درمان ممکن است منجر به مرگ فرد شود.

1-2 کمای هایپر اوسمولار: که در افراد دیابتی نوع 2 در صورتیکه قند خون افزایش پیدا کند می تواند در نهایت به کمای هایپر اوسمولار یا کمای غیر اسیدوز بیانجامد.

1-3 هیپو گلیسمی: اگر میزان قند خون از 60 میلی‌گرم درصد کمتر شود، خطر هیپوگلیسمی انسان را تهدید می‌کند، ولی اکثر متخصصان معتقدند زمانی باید از هیپوگلیسمی سخن به میان آورد که میزان قند خون به کمتر از 40 میلی‌گرم درصد برسد. اگر فردی دچار هیپوگلیسمی شود ولی به موقع و به طور صحیحی درمان نشود، میزان قند خون(گلوکز) او کاهش یافته در نتیجه دچار گیجی و سرانجام بیهوشی می‌شود و ممکن است نهایتاً به او تشنج نیز دست بدهد. از نشانه‌های هیپوگلیسمی می‌توان به گرسنگی فراوان، رنگ پریدگی، پوست مرطوب و سرد، طپش قلب، لرزش، بی‌قراری، سردرد، دل‌درد، اختلال بینایی، سست شدن زانوها و سرانجام کاهش قدرت تمرکز اشاره کرد.

1-4 هایپرگلیسمی: اصولاً هنگامی قند خون افزایش می‌یابد که بین نیاز و وجود انسولین در بدن نسبت مناسبی برقرار نباشد. مواردی که ممکن است به هایپرگلیسمی منجر شود شامل فعالیت بدنی کم، فراموشی تزریق انسولین یا مصرف دارو، بیماری‌ها و پر خوری.

در صورتی که عوارض زودرس دیابت سریع درمان نشود فرد دیابتی به کمای دیابتی دچار می‌شود. در دیابتی‌های نوع 1 که انسولین تزریق می‌کنند دچار کمای دیابتی و نهایتاً کتواسیدوز می‌شوند و در دیابتی‌های نوع 2 دچار کمای دیابتی هایپر اوسمولار (کمای غیر اسیدوز) می‌شوند.

2- عوارض دیررس

2-1 عارضه چشمی: که ممکن است به نابینایی کامل ختم شود.

2-2 نفروپاتی(بیماری کلیه): که ممکن است باعث از کارافتادگی کامل کلیه‌ها شود.

2-3 نوروپاتی(آسیب دیدگی اعصاب): در صورت همراه شدن با مشکلات گردش خون ممکن است موجب ایجاد زخم در پاها و نیز قانقاریا شود که در نهایت به قطع عضو می‌انجامد.

2-4 بیماری قلبی- عروقی: که بر روی قلب و رگهای خونی اثر می‌گذارد و یا ممکن است به سکته‌های قلبی (منجر به حمله قلبی) سکته مغزی (یکی از علل اساسی ناتوانی و مرگ در افراد دیابتی) منجر شود.

راه مقابله با عوارض دیابت:

  • حداقل سالی یکبار، سلامت عمومی تان توسط پزشک کنترل شود.

برای مقابله با عوارض ناشی از بیماری دیابت، کنترل و بررسی پزشکی حداقل یکبار در سال الزامی است. این کنترل ها و آزمایشات شامل کنترل وضعیت قلب، بررسی ته چشم برای کنترل وضعیت شبکیه چشم، کنترل وضعیت کلیه ها، بررسی عوارض عصبی، تست سلامت دندان ها و بررسی های مخصوص پاها توسط پزشک متخصص است. این بررسی های منظم، روش مناسبی برای تشخیص زودهنگام عوارض بیماری است. توجه داشته باشید که هورمون استرس باعث افزایش قند خون می شود که یکی از عوامل مهمی است که باید در مبتلایان به دیابت کنترل شود

  • واکسن ها را بزنید.

شاید برخی از واکسن ها برای مردم عادی لازم و ضروری نباشد، اما تزریق واکسن ها و اهمیت دادن به آنها برای دیابتی ها از اهمیت بالایی برخوردار است. این کار باعث پیشگیری از برخی بیماری های عفونی شده و دیابتی ها را از عوارض آنها در امان نگه می دارد. توجه داشته باشید که بیماری ها روی دیابتی ها تاثیر بیشتری می گذارند؛ به عنوان مثال گریپ یا آنفلوانزا می تواند مشکلاتی برای بیماران دیابتی ایجاد کند. به همین دلیل متخصصان توصیه می کنند این افراد حتی واکسن مربوط به آنفلوانزا را نیز تزریق کنند تا از عوارض و مشکلات بعدی آن پیشگیری شود. اگر در خصوص تزریق واکسنی شک دارید، حتما با پزشک خود مشورت کنید.

  • مراقب پاهایتان باشد.

مراقبت از پاها در دیابتی ها از اهمیت بالایی برخوردار است. در واقع سلامت پاها همیشه یکی از دل مشغولی های اصلی بیماران دیابتی است. هر نوع آسیب یا جراحتی در پاها منجر به بروز عوارض جدی در بیماران دیابتی می شود. بنابراین مراقبت از پاها و کنترل هر نوع زخم، جراحت، میخچه و غیره در آنها مهم است.البته مراقبت های سختگیرانه و روزانه برای همه افراد دیابتی ضروری به نظر نمی رسد. این مراقبت های روزانه بیشتر برای بیمارانی است که پیش از این از مشکل نوروپاتی دیابتی (آسیب به عصب ها) رنج برده اند. توجه داشته باشید که در این شرایط بیمار به دلیل آسیب اعصاب پا، دردی را احساس نمی کند. بنابراین پاها بدون اینکه فرد متوجه باشد، زخم شده و این زخم ها مشکل ساز می شوند.

  • استرس را از خودتان دور کنید.

درست است که استرس باعث بروز دیابت نمی شود، اما اختلالات زیادی در سلامتی بیماران ایجاد می کند. توجه داشته باشید که هورمون استرس باعث افزایش قند خون می شود که یکی از عوامل مهمی است که باید در مبتلایان به دیابت کنترل شود. مشکلات و اختلالات خواب نیز تاثیر نامطلوبی در کنترل قند خون دارد. یادتان باشد که استرس را بی اهمیت تلقی نکنید. اگر با مشکلاتی مانند طلاق، بیکاری، از دست دادن عزیزان، شکستی در زندگی و غیره مواجه شده اید، پزشک تان را مطلع کنید تا به کمک وی از عوارض آنها دور بمانید.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

نویسنده: دکتر افشین اقدامی، متخصص جراحی ارتوپدی


دیدگاهتان را بنویسید

آخرین دیدگاه‌ها

تلفن رزرو نوبت
021-88492508-9
روزهای زوج ، 5 الی 8 بعد از ظهر

آدرس
تهران، خیابان مطهری، خیابان فجر، روبروی بیمارستان جم، بن بست مدائن، ساختمان ارغوان، واحد ۳




آمار بازدید
پیوندها

طراحی سایت و سئو