درد پایین کمر

معمولا درد پایین کمر یک مشکل بسیار شایع، خصوصا در بین افرا ۳۰ تا ۵۰ سال است. درد پایین کمر می‌تواند به صورت مزمن، موقتی یا ناگهانی و حاد باشد.

آناتومی


آشنایی با ساختار ستون فقرات و نحوه عملکرد آن، به شما کمک میکند بهتر بتوانید علل بروز کمر درد و درد در پایین کمر را درک کنید.

انحناهای ستون فقرات: ستون فقرات شما از سه بخش تشکیل شده است. هنگامی که از نمای کناری به ستون فقرات نگاه می‌کنیم می‌توانیم ببینیم که این سه قسمت، سه انحنا در ستون فقرت ایجاد کرده‌اند. دو انحنا به شکل حرف C در بالا و پایین ستون فقرات قرار دارند که به این انحنا‌ها لوردوز گفته می‌شود. بخش بالایی ستون فقرات گردنی و بخش پایینی نیز ستون فقرات کمری نام دارند. اما در قسمت میانی ستون فقرات یک انحنا به شکل حرف C وارونه وجود دارد که به این انحنا کیفوز گفته می‌شود. این قسمت از ستون فقرات، ستون فقرات سینه‌ای نام دارد.

علت


کمر درد می‌تواند علل زیادی داشته باشد. گاهی اوقات، درد پایین ستون فقرات بعد از یک حرکت به خصوص مانند خم شدن یا بلند کردن یک شیئ، اتفاق می‌افتد. در بسیاری از موارد، بالا بودن سن فرد، نقش مهمی در کمر درد او دارد.

فعالیت بیش از حد

یکی از دلایل شایع کمر درد، درد عضلات کمر بر اثر استفاده بیش از حد از آن‌ها است. بر اثر فعالیت بیش از حد، ممکن است عضلات یا رباط‌های کمر شما کشیده شوند یا آسیب ببینند.

آسیب‌های دیسک

برخی افراد دچار کمر دردی می شوند که با گذشت چندین روز، بهبودی پیدا نمی‌کند. این مساله می‌تواند نشان‌دهنده‌ی وجود آسیب‌های دیسکی باشد:
- پارگی دیسک
- بیرون‌زدگی دیسک
- فرسایش دیسک

سرخوردگی فرسایشی مهره‌ها

بالا رفتن سن و پیشروی روند طبیعی فرسایش بدن باعث می‌شود که برای مفاصل ستون فقرات، نگه داشتن ستون فقرات در راستای صحیح، مشکل شود. مهره‌ها بیشتر از حدی که باید حرکت می‌کنند و ممکن است یکی از مهره‌ها به سمت جلو حرکت کند و روی مهره‌ی پایینی سر بخورد. در صورتی که میزان جابه‌جایی مهره زیاد باشد، ممکن است به طناب نخاعی و ریشه‌های عصبی آن فشار بیاورد.

تنگی کانال نخاعی

تنگی کانال نخاعی زمانی اتفاق می‌افتد که فضای اطراف کانال نخاعی باریک می‌شود و به تدریج به کانال نخاعی و ریشه‌های عصبی موجود در ستون فقرات فشار وارد می‌شود. در صورت تحلیل رفتن دیسک ستون فقرات یا بروز آرتروز ستون فقرات، واکنشی که بدن شما برای پشتیبانی از مهره‌ها و مفاصل فاست، نشان می‌دهد این است که شروع به شکل دادن زائده‌های استخوانی می‌کند. این زائده‌های استخوانی (با نام خار استخوانی) به مرور زمان موجب تنگ شدن کانال نخاعی می‌شوند. آرتروز ستون فقرات همچنین می‌تواند باعث ضخیم شدن رباط‌هایی شود که مهره‌ها را به هم وصل می‌کنند، که این موضوع نیز می‌تواند منجر به تنگی کانال نخاعی شود.

انحراف ستون فقرات

انحراف ستون فقرات (اسکولیوز) عارضه‌ای است که در آن انحنای ستون فقرات غیر طبیعی است. این عارضه عموما در دوران کودکی و نوجوانی ایجاد می‌شود. این عارضه ممکن است در افراد مسنی که به آرتروز کمر مبتلا هستند نیز، ایجاد شود. بدشکلی یا انحراف ستون فقرات می‌تواند باعث کمر درد شود و در صورتی که بر اثر این عارضه، ریشه‌های عصبی در ستون فقرات درگیر شوند، اسکولیوز در بزرگسالان می‌تواند باعث بروز علائمی (مانند درد و گزگز) در پاها نیز بشود.

سایر علل

علت‌های بسیار دیگری می‌تواند برای کمر درد وجود داشته باشد، که برخی از این علت درد پایین کمر می‌توانند بسیار جدی و خطرناک باشند. اگر به بیماری‌های عروقی یا شریانی مبتلا هستید، سابقه‌ی ابتلا به سرطان دارید یا کمر درد شما صرف نظر از شرایط یا سطح فعالیت شما همیشگی و ثابت است، حتما باید به پزشک مراجعه کنید.

رباط های بدن شما به طور طبیعی در دوران بارداری کمی نرم تر می شوند و می توانند بیشتر کشیده شوند و علت این موضوع آماده شدن بدن برای زایمان است. شل شدن رباط ها می تواند موجب وارد شدن فشار بیشتر به مفاصل در کمر و لگن شود که این موضوع می تواند نهایتا باعث بروز کمر درد در بارداری شود. داشتن کمر درد و یا درد سیاتیک و درد پا در دوران بارداری می تواند بسیار آزاردهنده باشد، خصوصا که شما دارید سعی می کنید که با سایر پیامدهای بارداری کنار بیایید. کمر درد در دوران بارداری به احتمال زیاد به صورت درد در پایین کمر حس می شود اما در مواردی نیز ممکن است بالای کمر، شانه ها، بین سینه ها و قفسه ی سینه نیز دردناک شود.

علائم


افرادی که به کمر درد مبتلا هستند، ممکن یکی یا تعدادی از علائم زیر را داشته باشند:

- شدید شدن درد کمر با خم شدن یا بلند کردن اجسام.
- شدید شدن درد کمر در هنگام نشستن.
- شدید شدن درد کمر با ایستادن یا راه رفتن.
- دوره‌ای بودن درد کمر، به این معنا که در مواقعی کمر درد شدید دارید و در مواقع دیگری کمر درد ندارید، در واقع کمر درد شما روز‌های خوب و بد دارد.
- منتشر شدن درد کمر به باسن و قسمت بیرونی کشاله ران.
- سیاتیک که از علائم شایع در بیرون‌زدگی دیسک، است. درد سیاتیک به صورت درد در ناحیه باسن و پاها، بی حسی، گزگز یا احساس ضعف در پاها است که تا پایین پا منشر می‌شود. گاهی اوقات ممکن است علائم سیاتیک بدون داشتن درد قسمت پایین کمر بروز کنند.

صرف نظر از سنتان یا نوع علائمی که دارید، در صورتی که درد قسمت پایین کمر شما با گذشت چند هفته بهبود نیافت، یا در صورتی که کمر درد شما همراه با تب، لرز و کاهش وزن غیر عادی بود، باید به پزشک مراجعه کنید.

تست و تشخیص


سوایق پزشکی و معاینه‌ی فیزیکی

بعد از این که علائم خود را برای پزشک شرح دادید، پزشک، کمر شما را معاینه می‌کند. او به کمر شما به دقت نگاه می‌کند و روی نقاط مختلف کمر فشار می‌آورد تا چک کند که درد دارید یا خیر. پزشک همچنین عملکرد پاهای شما را نیز بررسی می‌کند. برای این کار رفلاکس عصبی زانو و مچ پا را چک می‌کند و همچنین قدرت پا و حس لامسه را در پا بررسی می‌کند. با این معاینات درمان درد پایین کمر میسر خواهد شد و در صورتی که عصب‌های شما آسیب شدیدی دیده باشند، پزشک شما متوجه آن خواهد شد.

عکسبرداری

• عکسبرداری اشعه ایکس؛
• عکسبرداری ام.آر.آی؛
• عکسبرداری سی.تی.اسکن؛
• اسکن استخوانی؛
• تست تراکم استخوان؛

درمان


روش‌های درمان غیر جراحی

دارودرمانی: برای تسکین و درمان درد در پایین کمر ممکن است داروهای مختلفی تجویز شود از جمله:
- آسپرین و استامینوفن می‌توانند درد کمر را تسکین دهند و عوارض کمی دارند.
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوبروفن و ناپروکسن می‌توانند درد و التهاب کمر را کاهش دهند.
- استفاده از داروهای مسکن نارکوتیک مانند کدئین یا مورفین نیز می‌تواند موثر باشد.
- استفاده از داروهای استروئیدی به صورت خوراکی یا تزریق به ستون فقرات که موجب رساندن دوز بالایی داروی ضدالتهاب به ستون فقرات می‌شود.

فیزیوتراپی: درد کمر می‌تواند باعث ناتوانی فیزیکی فرد شود. استفاده از روش‌های درمان با توانبخشی همراه با مصرف داروهای مسکن در اغلب موارد برای درمان کمر درد کافی است.

- فیزیوتراپی
- کمربند طبی
- کایروپراکتیک و تکنیک‌های جا اندازی مفاصل 
- اولتراسوند
- TENS یا تحریک الکتریکی عصب
- درمان دستی
- طب سوزنی

همچین برای درمان درد کمر می‌توان حرکات ورزشی مناسب درد پایین کمر را انجام داد.

روش‌های درمان با جراحی

روش‌های درمان با جراحی، تنها در صورتی باید مد نظر قرار بگیرند که که تمام روش‌های درمانی غیرجراحی به به کار گرفته شده‌اند و هیچ کدام موثر نبوده‌اند. بهترین راه این است که قبل از در نظر گرفتن روش جراحی، برای مدت ۶ ماه، روش‌های غیر جراحی را امتحان کنید. علاوه بر این تنها در صورتی باید جراحی را انجام داد که پزشک شما بتواند منشاء درد را به طور دقیق مشخص کند.

چه زمانی نیاز به انجام جراحی است؟


جراحی کمر در صورتی مد نظر قرار می‌گیرد که درد ناشی از مشکلات دیسک کمر شدید است و باعث انتشار درد در پاها و مانع از انجام کار‌های روزانه شما شده است. در این حالت ممکن است شما در پاها یا کشاله ران خود احساس درد، گزگز و سوزن‌سوزن شدن یا خواب رفتن داشته باشید. سایر مشکلاتی که برای درمان آن نیاز به انجام جراحی می‌باشد عبارتند از:

- شکستگی ستون فقرات ناشی از حوادث
- وجود عفونت در ستون فقرات
- مشکلی که باعث ناپایدار بودن ستون فقرات شده است
- وجود تومور در ستون فقرات
- تنگی کانال نخاعی
- ضعف یا از دادن حس در کمر یا پاها که به مرور زمان بدتر می‌شود
- از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع
انجام جراحی کمر برای درمان دیسک کمر یا سایر مشکلات کمر، تصمیم بزرگ و حساسی است. در این مورد حتما با پزشک خود مشورت کنید.

انتخاب روش جراحی


روش‌های مختلفی برای جراحی کمر وجود دارد. برخی از این روش‌ها مانند دیسکتومی می توانند به بهبود افرادی که علائم شدیدی داشته‌اند کمک کند. تاثیرگذاری سایر روش‌های جراحی به اثبات نرسیده است.

در صورتی که شما حتما نیاز به انجام جراحی دارید، لازم است با پزشک خود در مورد انتخاب بهترین روش انجام جراحی که برای شرایط شما مناسب است، صحبت کنید. انواع روش‌های انجام این جراحی کمر از:

- دیسکتومی
- دیسکتومی از راه پوست
- لامینکتومی برای تنگی کانال نخاعی
- کیفوپلاستی و ورتبروپلاستی
- جراحی برای برداشتن عفونت یا تومور
- جوش دادن مهره‌های ستون فقرات

توانبخشی بعد از جراحی


بعد از اغلب جراحی‌های کمر، بسیار مهم و ضروری است یک دوره‌ی کامل توانبخشی را طی کنید. هر چه قدر که در طی دوره‌ی ریکاوری، انعطاف‌پذیری خود را بازیابی کنید، قدرت عضلات کمر و شکم را افزایش دهید و استقامت خود در انجام فعالیت فیزیکی را بالا ببرید، شانس شما برای موفقیت‌آمیز بودن درمان بیشتر است.در صورتی که مایل به گذراندن دوره‌های فیزیوتراپی نیستید، پس احتمالا کاندید مناسبی برای انجام جراحی نیستید.

تصمیم به انجام جراحی


در صورتی که شما و پزشکتان به انجام جراحی فکر می‌کنید، باید تا جای ممکن در مورد نتایج احتمالی جراحی اطلاعات کسب کنید و این موضوع را مد نظر قرار دهید که آیا می‌توانید بعد از جراحی درمان‌های فیزیوتراپی را پیگیری کنید یا خیر. همچنین بهتر است قبل از اقدام به جراحی، روش درمانی دیگری را امتحان کنید.

پیشگیری


از آن جایی که ما نمی‌توانیم جلوی روند طبیعی فرسایش بدن بر اثر بالا رفتن سن را بگیریم، ممکن است پیشگیری از کمر درد نیز امکان پذیر نباشد. اما شما می‌توانید اقدامات زیادی انجام دهید که احتمال بروز مشکلات کمر را کاهش دهید. بهترین قدمی که برای شروع می‌توانید بردارید، داشتن سبک زندگی سالم است.

ورزش کنید

ورزش‌های هوازی انجام دهید و همزمان با آن ورزشهایی را برای حفظ قدرت و انعطاف‌پذیری عضلات کمر و شکم خود انجام دهید.

بلند کردن اجسام به شیوه‌ی صحیح

هنگام بلند کردن اجسام، توجه کنید که این کار را با کمک پای خود انجام دهید و نه کمرتان. برای بلند کردن جسمی از روی زمین، خم نشوید. کمر خود را صاف نگه دارید و زانوی خود را خم کنید.

وزنتان را کنترل کنید

وزن خود را کنترل کنید و وزن سالمی داشته باشید. داشتن اضافه وزن باعث وارد شدن فشار بیشتر به کمر می‌شود.

از کشیدن سیگار اجتناب کنید

سیگار و نیکوتین باعث پیر شدن و تحلیل رفتن سریع‌تر ستون فقرات می‌شود.

حالت صحیح بدن هنگام نشستن و ایستادن

برای پیشگیری از مشکلات کمر در آینده لازم است همیشه بدنتان در وضعیت صحیحی قرار داشته باشد. یک فیزیوتراپ می‌تواند در این مورد به شما کمک کند و راه‌های صحیح نشستن، ایستادن و بلند کردن اجسام را به شما نشان دهد.