درد و تیرکشیدن زانو چیست؟

درد و تیرکشیدن زانو چیست؟

زانو دردو تیرکشیدن زانو مشکل شایعی است که می تواند از هر یک از ساختارهای استخوانی تشکیل دهنده مفصل زانو (فمور، تیبیا، فیبولا یا نازک نی)، کاسه زانو (کشکک) یا رباط ها و غضروف (مینیسک) زانو نشات بگیرد. افراد درهمه سنین می توانند دچار زانو درد شوند و درمان های خانگی می توانند برای آن مفید باشند مگر اینکه زانو درد شدید باشد.

علائم و نشانه های تیر کشیدن زانو و درد زانو چیست؟

محل زانو درد می تواند بسته به اینکه کدام ساختار زانو درگیر درد است متفاوت باشد. در صورت عفونت، ممکن است کل زانو متورم و دردناک شود در حالی که در پارگی مینیسک یا شکستگی یکی از استخوان های زانو تنها در یک محل خاص علائمی بوجود می آید.

شدت درد هم می تواند از درد خفیف تا درد شدید و عاجز کننده، متفاوت باشد.

بز مبنای یافته های علمی برخی مشکلات دیگری که با زانو درد همراه هستند عبارتند از:

  • دشواری در راه رفتن بواسطه بی ثباتی زانو،
  • قفل کردن زانو (ناتوانی در خم کردن زانو)،
  • قرمزی و تورم،
  • ناتوانی در راست کردن زانو.

علل تیر کشیدن زانو

زانو دردها را می توان به سه دسته اصلی تقسیم کرد:

  • آسیب دیدگی حاد: مانند شکستگی استخوان و پارگی رباط
  • بیماری های جسمانی: آرتروز و عفونت ها
  • بیماری های ناشی از استفاده بیش از حد (استفاده شدید): استئوآرتریت، سندروم های پاتلا، تاندونیت و بورسیت

در زیر فهرستی از برخی از متداول ترین علل زانو درد آورده شده است. این فهرست همه علل را شامل نمی شود بلکه بر چند علت زانو درد در هر یک از دسته های فوق تاکید می کند.

آسیب دیدگی های حاد

شکستگی ها: ضربه مستقیم به ساختار استخوانی زانو می تواند باعث شکستن یکی از استخوان های زانو شود. این شکستگی معمولا یک آسیب دیدگی بسیار مشهود و دردناک است. بیشتر شکستگی های زانو نه تنها دردناک هستند بلکه باعث اختلال در عملکرد مناسب زانو می شوند (مانند شکستگی کاسه زانو) یا باعث می شوند زانو دردناک تر از آن باشد که بتواند وزن بدن را تحمل کند (مانند شکستگی پلاتوی تیبیا).  البته همه شکستگی ها به مراقبت های ارتوپدی اورژانسی نیاز دارند.

پارگی رباط ها: شایع ترین نوع پارگی رباط پارگی رباط ACL (رباط صلیبی قدامی) است. این پارگی اغلب یک پارگی مرتبط با ورزش و ناشی از توقف و تغییر جهت ناگهانی است.

پارگی مینیسک: مینیسک ها (داخلی و خارجی) از غضروف ساخته شده اند و به مانند ضربه گیرهایی در میان استخوان های زانو عمل می کنند. پیچیدن زانو می تواند باعث پارگی مینیسک شود.

دررفتگی: مفصل زانو می تواند دچار دررفتگی شود. چنین چیزی یک وضعیت پزشکی اورژانسی است که نیاز به مراقبت های ازتوپدی فوری دارد. این آسیب دیدگی اغلب در طول تصادفات وسایل نقلیه موتوری اتفاق می افتد یعنی هنگامی که زانو با داشبورد برخورد می کند.

بیماری های جسمانی

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنیاست که هر مفصلی در بدن می تواند به آن مبتلا شود. این بیماری می تواند باعث بوجود آمدن درد شدید و ناتوانی فرد شود.

نقرس شکلی از آرتروز است که عموما بیشتر در انگشت شست پا ایجاد می شود هر چند زانو هم می تواند به آن مبتلا شود.

آرتریت سپتیک (آرتریت عفونی)، مفصل زانو می تواند دچار عفونت شود؛ چنین چیزی به درد، تورم و تب منجر می شود. این بیماری هر چه سریع تر به درمان با آنتی بیوتیک و تخلیه عفونت نیاز دارد.

بیماری های ناشی از استفاده بیش از حد یا استفاده شدید

تاندونیت پاتلا عبارت است از التهاب تاندون هایی که کاسه زانو (پاتلا) را به استخوان ساق پا متصل می کنند. تاندونیت پاتلا بیماری مزمنی است که اغلب در افرادی یافت می شود که یک حرکت را تکرار می کنند (مانند دوندگان و دوچرخه سواران).

استئوآرتریت: از بین رفتن غضروف مفصل بواسطه استفاده از آن و بالا رفتن سن

عوامل خطر برای درد و تیر کشیدن زانو چیست؟

بیومکانیک: مفصل زانو عملکرد پیچیده ای دارد و در طول روز مکررا مورد استفاده قرار می گیرد. هر گونه تغییری در حرکت مفصل (تفاوت در طول پاها و تغییر در شیوه راه رفتن بواسطه مشکلات کمر) می تواند باعث بوجود آمدن تغییرات ناچیز و درد و آسیب دیدگی شود.

اضافه وزن: فشار وارده به مفصل زانو با وزن اضافی افزایش می یابد. چاقی هم خطر استئوآرتریت را افزایش می دهد زیرا غضروف ها بر اثر چاقی سریع تر از بین می روند.

استفاده بیش از حد در طول حرکات تکراری موارد استفاده بیش از حد از مفاصل که در طول تمرینات ورزشی (آهسته دویدن و اسکی) یا شرایط کاری خاص (زانو زدن طولانی مدت) دیده می شوند می توانند باعث از بین رفتن غضروف و منجر به درد شوند.

افراد با درد شدید زانو چه هنگام باید به پزشک مرجعه کنند؟

هر دردی که به استراحت کردن واکنش نشان نمی دهد یا ظرف چند روز از بین نمی رود را باید یک پزشک مورد ارزیابی قرار دهد. به علاوه، موارد ذیل علائم و نشانه های زانودرد می باشند که یک پزشک باید آن ها را ارزیابی کند:

  • تورم
  • ناتوانی در خم کردن
  •  تغییر شکل
  • ناتوانی در راه رفتن یا احساس ناراحتی به هنگام راه رفتن
  • درد قابل ملاحظه

عوارض

غالبا، زانو درد بدون هیچ علت خاصی که تا حال حاضر کسی به آن پی برده باشد از بین می رود. این بیماری می تواند بسته به علت زمینه ای بوجود آورنده درد پیشرفت کند و به عوارض یا آسیب دیدگی های جدی تری منجر شود. معمولا این عوارض بلند مدت هستند و به بدتر شدن درد یا افزایش دشواری در راه رفتن منجر می شوند.

تشخیص

متخصص مراقبت های بهداشتی کار خود را با پرسیدن سوالات مرتبط با سلامت عمومی فرد آغاز می کند؛ سپس به سوالاتی می پردازد که به طور خاص به ماهیت زانو درد فرد ( مدت، شدت، چیزهایی که باعث احساس بهتر یا بدتر شدن درد می شوند و غیره) مرتبط هستند.

سپس، معاینه زانو انجام می شود. این معاینه شامل خم کردن زانو با دامنه حرکت کامل، بررسی ثبات رباط ها و ارزیابی هر گونه حساسیت به لمس و تورم می باشد. اغلب مقایسه نتایج معاینه زانوی دردناک با زانوی دیگر سودمند است. غالبا این ها همه آن چیزی هستند که برای تشخیص مشکل و شروع درمان لازم اند. در چندین مطالعه تحقیقاتی به این موضوع پی برده اند که یک پزشک معاینه کننده باتجربه به اندازه آزمایش اشعه ایکس قابل اطمینان است.

گاهی ممکن است پزشک خواستار انجام بررسی های بیشتری مانند آزمایش های ذیل شود.

آزمایش های رادیولوژی

با آزمایش اشعه ایکس ساده می توان شکستگی ها و تغییرات دژنراتیو (تخریبی زانو) را تصدیق کرد. با سی تی اسکن می توان نگاه دقیق تری به مشکلات استخوانی زانو انداخت. از ام آر آی هم برای ارزیابی بافت های نرم زانو به منظور تشخیص پارگی های رباط  یا غضروف و مینیسک استفاده می شود.

آزمایش های خون

ممکن است پزشک در صورت مشکوک بودن به نقرس، آرتروز یا دیگر بیماری های جسمانی آزمایش های خون را تجویز کند.

کشیدن مایع از مفصل (آرتروسنتز)

برخی بیماری ها را می توان با کشیدن مقدار کمی مایع از مفصل زانو (آرتروسنتز) بهتر تشخیص داد. در طول آرتروسنتز، سوزن کوچکی به مفصل وارد شده مایع بیرون کشیده می شود. چنین چیزی به روشی استریل صورت می گیرد. سپس مایع برای ارزیابی به آزمایشگاه فرستاده می شود. این عمل بخصوص در صورتی سودمند است که مشکوک به عفونت مفصل زانو باشیم یا نقرس و اشکال مختلف آرتروز را شناسایی کرده باشیم.

درمان درد و تیر کشیدن زانو


راه های درمان درد زانو متفاوت بوده و به علت زمینه ای آن بستگی دارد. زانو دردی که بر اثر استفاده بیش از حد یا آسیب جزئی زانو بوجود آمده باشد را اغلب می توان با استفاده از اقدامات محافظه کارانه شامل RICE درمانی (یعنی استراحت، یخ ، فشرده کردن و بالا نگاه داشتن) درمان کرد.

استراحت (Rest): عبارت است از اجتناب از فعالیت هایی که درد زانو را بدتر می کنند و حدالامکان استفاده نکردن از زانو. ممکن است استفاده از عصای زیر بغل و بریس زانو برای  درمان درد زانو ضروری باشد.

یخ (Ice): برای کاهش تورممورد استفاده قرار می گیرد. می توان هر ساعت یکبار به مدت 15-20 دقیقه یا حداقل 4 بار در روز از بسته های یخ استفاده کرد.

فشرده کردن (Compression): عبارت است از محافظت از زانو با استفاده از محکم (نه سفت) بستن آن با باند کشی (فشاری)، جوراب های فشاری یا بسته های ژل. اگر تورم زانو باعث سفت شدن بانداژ شود، باید آن را فورا شل کرد.

بالا نگاه داشتن (Elevation): کمک می کند تا کبودی و تورم زانو به حداقل برسد. باید هر چقدر که ممکن است زانو را (به عنوان مثال با استفاده از بالش) بالاتر از سطح قلب نگاه داشت.

دارو: درمان محافظه کارانه  زانو درد همچنین می تواند شامل داروهایی که تجویز می شوند یا بدون نسخه به فروش می رسند باشد. مسکن های متداول عبارتند از استامینوفن (به عنوان مثال تیلنول) و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی ( NSAIDها مانند ایبوپروفن (آسپرین و موترین) و ناپروکسن( الِو و ناپروسین)). NSAIDها علاوه بر تسکین درد زانو التهاب زانو را هم کاهش می دهند.

باید از این داروها تنها مطابق با دستور العمل مصرف آن ها استفاده کرد. داروها می توانند عوارض جانبی داشته باشند و برخی از آن عوارض جانبی شدید باشند (به عنوان مثال خونریزی دستگاه گوارشی، زخم معده، آسیب به کبد و آسیب های قلبی و عروقی).

داروهای تجویزیرا می توان برای درمان زانو دردی که درمان محافظه کارانهبرای آن جواب نمی دهد مورد استفاده قرار داد.

عفونت های زانو (مانند استئومیلیت یا ورم استخوان و بورسیت سپتیک یا عفونی) بسیار جدی هستند و به درمان تهاجمی با آنتی بیوتیک ها نیاز دارند. اگر آنتی بیوتیک های خوراکی اثری نداشته باشند، ممکن است آن ها را به طریقه IV ( درون وریدی) مورد استفاده قرار دهند. در موارد شدید، آسپیراسیون (کشیدن مایع) لازم است یا باید مفصل را به روش جراحی تخلیه کرد ( که به آن دبریدمان جراحی گفته می شود).

تزریق کورتیزون: را می توان برای درمان برخی انواع زانو درد ها که پایدار هستند یا به رغم درمان های دیگر بدتر می شوند مورد استفاده قرار داد. این روش درمان عبارت است از تزریق مستقیم کورتیزون (یک استروئید و ضد التهاب) به مفصل زانو به منظور کاهش درد، التهاب و تیرکشیدن زانو. تزریق کوتیزون می تواند در طول زمان دیگر بافت ها و ساختارهای درون مفصل (به عنوان مثال تاندون ها) را تضعیف کرده به آن ها صدمه بزند.

فیزیوتراپی: ممکن است از فیزیوتراپی(به عنوان مثال التراسوند، تحریک الکتریکی، کرایوتراپی، درمان دستی، کشش) هم برای کاهش درد و التهاب زانو استفاده شود. فیزیوتراپی می تواند عضلات را تقویت کند، اصطکاک ساختارهای درون زانو را کاهش دهد و به آموزش تکنیک های بدنی مناسب به بیمار و بدین ترتیب به کاهش خطر عود درد کمک کند.

جراحی آرتروسکوپیک (آرتروسکوپی زانو): برخی انواع آسیب دیدگی های زانو (به عنوان مثال پارگی رباط یا غضروف و از هم گسیختگی تاندون) با جراحی آرتروسکوپیک زانو که آرتروسکوپی هم نامیده می شود درمان می شوند. در این عمل سرپایی، جراح ارتوپد شکاف کوچکی می زند و از یک آرتروسکوپ (وسیله ای که دارای دوربین ریزی است که به یک مانیتور متصل است) استفاده می کند تا مفصل زانو را معاینه کند.

سپس بافت صدمه دیده با استفاده از ابزارهای جراحی که از طریق شکاف های کوچک دیگری به درون بدن وارد می شوند برداشته یا ترمیم می شود. آرتروسکوپی را که معمولا حدود 1 الی1:30 ساعت طول می کشد می توان تحت بیهوشی موضعی، ناحیه ای یا عمومی انجام داد.

برخی بیماران بدنبال جراحی آرتروسکوپی زانو برای مدت کوتاهی به استفاده از عصا یا عصای زیر بغل نیاز دارند ولی برخی بیماران دیگر می توانند بدون نیاز به کمک با احتیاط راه بروند. می توان از داروهایی که بدون نسخه به فروش می رسند یا داروهای تجویزی برای تسکین درد استفاده کرد و ممکن است برای کاهش خطر عفونت آنتی بیوتیک تجویز شود. در بیشتر موارد، بهبودی حدود 6 تا 8 هفته طول می کشد.

جراحی تعویض مفصل زانو (آرتروپلاستی): ممکن استبیمارانی که دچارصدمه دیدگی شدید زانو هستند و درمان های دیگر برای آن ها جواب نمی دهد به جراحی تعویض مفصل زانو که آرتروپلاستی هم نامیده می شود نیاز داشته باشند. در تعویض کامل مفصل زانو، استخوان و غضروف آسیب دیده مفصل زانو برداشته می شوند و یک مفصل مصنوعی که متشکل از مواد فلزی و پلاستیکی است جایگزین آن ها می شود. تعویض ناقص مفصل زانو که کمتر متداول است عبارت است از عوض کردن تنها یک قسمت از مفصل. تعویض کامل مفصل زانو، درد زانو را در بیش از 90% از بیماران کم می کند.

جراحی تعویض مفصل زانو معمولا 2 ساعت طول می کشد و تحت بیهوشی عمومی یا نخاعی صورت می گیرد. بیشتر بیماران بعد از جراحی برای چند روز در بیمارستان می مانند. فیزیوتراپی تا حد ممکن زود شروع می شود و در بیشتر موارد بیماران روز بعد از جراحی تمرین دادن مفصل مصنوعی زانو را آغاز می کنند.

نکته مهم در انتخاب جراح ارتوپد

انتخاب یک بهترین متخصص ارتوپد یکی از مهم ترین تصمیماتی است که شما در هنگام بررسی درمان و گزینه های جراحی برای مشکلات مفصلی خود می گیرید. در هنگام گرفتن این تصمیم، باید برای پیدا کردن دکتر جراح ارتوپدی که مناسب وضعیت شما باشد باید با جراحان متعددی مشورت کنید. از جمله اقداماتی که می توانید برای یافتن یک متخصص ارتوپد مناسب، بکار برید می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • از پزشک طب عمومی خود، خانواده و دوستان و منابع آنلاین برای پیدا کردن متخصص ارتوپد مناسب کمک بگیرید
  • بررسی میزان تجربه و گواهی نامه های جراح ارتوپد
  • ملاقات با جراح و بررسی رفتار و محیط کاری او