دیابت و داروهای کاهنده قند خون

افزایش قندخون ( هیپرگلیسمی ) زمانی پدید می آید که قندخون فرد به بالاتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر برسد.

علل افزایش قند خون چیست؟

  1. افزایش مصرف غذا
  2. ناکافی بودن انسولین یا قرص های پایین آورنده قندخون
  3. عفونت
  4. کاهش فعالیت بدنی و ورزشپعصبانیت
  5. استرس عصبی

علائم کلی بیماری قند یا همان دیابت چیست؟

علائم ابتلا دیابت عبارتند از:

  1. کاهش وزن بدون دلیل
  2. تاری دید
  3. تکرر ادرار که در آن حجم ادرار زیاد شده است. بیمار هر بار که ادرار می کند مقادیر زیادی ادرار دفع می کند.
  4. خشکی دهان و تشنگی بیش از حد
  5. احساس ناگهانی خستگی

برخورد مناسب با بیمارى قند چیست؟

صرف‌نظر از نوع بیمارى قند روش‌هاى خاصى براى حفظ سلامتى اهمیت دارند:

  1. سیگار نکشید. سیگار کشیدن بروز تصلب شرائین را تسریع و عروق خونى را منقبض مى‌کند. به این ترتیب بیمارى اعصاب محیطى به‌عنوان یک عارضه جانبى تشدید خواهد شد.
  2. براى پیشگیرى از زخم و و قانقاریا از پاى خود مراقبت ویژه به‌عمل آورید. در مورد بحث مراقبت مناسب از پا به مبحث مراقبت از پاها مراجعه کنید.
  3. حاملگى به میزان زیادى نیاز به انسولین را تغییر مى‌دهد. اگر فکر مى‌کنید حامله هستید فوراً به پزشک خود مراجعه کنید.
  4. اگر به انسولین نیاز دارید سعى کنید مقدار معینى غذا را در وقت معینى از روز مصرف کنید. اگر نمى‌توانید طبق برنامهٔ معمول خود غذ بخورید به‌جاى کاهش میزان انسولین نوشیدنى گلوکزدار اضافى بنوشید.
  5. از پزشک خود بخواهید یک کارت یا دستبندى (دستبند هشدار پزشکی) که نشانگر بیمارى قند شما باشد، براى شما فراهم کند. به این ترتیب هنگام ناتوانى از درمان سریع و مناسب برخوردار خواهید شد.
  6. همیشه به پزشک و دندانپزشک یادآورى کنید که مبتلا به بیمارى قند هستند تا آنها اقدامات احتیاطى مناسب را انجام دهند.

داروهای کاهنده قند خون چیست؟

جهت کنترل دیابت و کاهش قند خون استفاده از روش دارو درمانی در دیابت می تواند بسیار مؤثر باشد. قرص های دیابت شامل 4 گروه اصلی به شرح زیر می باشند:

گروه اول: افزایش دهنده ترشح انسولین از لوزالمعده است.

این دسته دارویی موجب تحریک لوزالمعده و ترشح بیشتر انسولین می ‌شوند ولی زمانی موثر هستند که قبل از غذا خورده شوند. اگر قرار نیست یک وعده غذا صرف شود، دارو نیز نباید مصرف شود. رپاگلی ناید و ناتگلی ‌ناید دو فرآورده ژنریک از این گروه‌ هستند که با دو نام تجارتی معروف به صورت وارداتی در بازار ایران موجودند، با نام ژنریک رپاگلی ‌ناید. اگر همراه با سولفونیل اوره مصرف شوند، خطر افت قند خون مضاعف خواهد شد زیرا هر دو دارو، ترشح انسولین را تحریک و اثر یکدیگر را تقویت می ‌کنند. انسولین از روش های درمانی ای است که در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک و دو استفاده می شود. مصرف الکل همراه با این قبیل داروها، خطر افت قند را خیلی بالا می ‌برد. این قرص ‌ها با قدرت 5/0، 1 و 2 میلی‌ گرمی تهیه شده است.

گروه دوم: مسئول کاهش تولید گاز در کبد می باشد.

این گروه از داروها بیشتر با تأثیر روی کبد از تولید گلوکز کبدی می کاهد (کاهش گلوکونئوژنز) و نیز برداشت گلوکز توسط ماهیچه ها را افزایش میدهد، اماتأثیری روی ترشح انسولین ندارد و باعث بروز هایپوگلایسمی نمی شود. این دارو تا حدودی باعث کاهش وزن می شود و سطح چربی خون را نیز بهبود می بخشد و برای بیمارانی که اضافه وزن دارند، انتخاب مناسبی است.

از عوارض این دسته از داروها عبارتست از تهوع، اسهال، بی اشتهایی و نفخ و عارضه نادر آن لاکتیک اسیدوز شدید است که می تواند مرگبار باشد که معمولاً در بیماران کبدی، کلیوی و الکلی رخ می دهد. موارد منع مصرف این داروها عبارتند از: نارسایی کلیه، بیماری کبدی، دهیدراسیون، اسیدوز متابولیک حاد یا مزمن (از جمله کتو اسیدوز دیابتی) و نیز حساسیت به این دارو. مطالعات نشان داده است که مت فورمین قند خون را تقریباً mg/dl 70-60 و HbA1C را %2 5/1 کاهش می دهد و احتمالاً بخاطر کاهش سطح انسولین از طریق کاهش مقاومت به انسولین، باعث کاهش اترواسکروز می شود.

گروه سوم: موجب کاهش جذب گلوکز از روده ها می گردد و به این ترتیب نقش مهمی در کاهش قند خون بعد از غذا دارد.

آنزیم مخصوصی در این دسته از دارو ها است که موجب جذب گلوکز از روده می ‌شود. داروهای مهارکننده این آنزیم می ‌توانند قند خون را کاهش دهند و از جذب گلوکز، جلوگیری کنند. معروف‌ ترین و قدیمی ‌ترین آن ها آکاربوز است که با نام‌ های تجارتی مختلف در ایران موجود است. دارو باید با اولین لقمه غذا مصرف شود تا بتواند جذب گلوکز در روده‌ ها را کُند نماید. غالبا همراه با سایر داروها تجویز می‌ شود. دو عارضه شایعه این داروها،اسهال و سوءهاضمه (نفخ) می ‌باشد. میگ لیتول، ترکیب جدیدتری از این گروه است. از 25 میلی‌ گرم شروع و تدریجا هر چهار تا شش هفته، 25 میلی‌ گرم در روز اضافه می ‌شود.

گروه چهارم: گروهی جدید است و باعث کاهش مقاومت بدن به انسولین می گردد که یکی از مهم ترین علل افزایش قند خون در دیابت نوع دو است.

این دسته داروها حساسیت به انسولین و برداشت گلوکز در ماهیچه را افزایش می دهند و تولید اندوژن گلوکز را نیز می کاهندو بدین ترتیب غلظت گلوکز پلاسما را کاهش می دهند. از عوارض این داروها اضافه وزن زیاد و ادم است. موارد منع مصرف آن در بیماران کبدی و قلبی است.

چندین نوع داروی ضد دیابت وجود دارد. به طور کل متفورمین به عنوان اولین انتخاب درمانی توصیه می‌شود چراکه شواهدی در دست است که این دارو باعث کاهش مرگ و میر ناشی از دیابت شده است. دومین داروی خوراکی از نوع دیگر زمانی استفاده می‌شود که متفورمین کافی نباشد. .سایر انواع درمان‌های دارویی عبارتند از: سولفونیل اوره، اکریتاگوگوس بدون سولفونیل اوره، بازدارنده آلفا گلوکزید، تیازولیدین دیونیس، گلوکاگون پپتید مانند -۱ آنالوگ، دیپپتیدی پپتیداز-بازدارنده .متفورمین را نباید برای کسانی که مشکلات حاد کبدی و کلیوی دارند تجویز کرد. انسولین را می‌توان به تنهایی تزریق کرد یا آن را به داروهای خوراکی اضافه کرد.

بسیاری از افراد در ابتدا نیازی به انسولین ندارند.زمانیکه انسولین مصرف می‌شود، با ادامه مصرف داروهای خوراکی معمولاً شب‌ها فرمولی با تاثیر طولانی به درمان اضافه می‌شود. سپس برای تاثیر بهتر (و کنترل سطح قند خون) دوزها افزایش داده می‌شوند. اگر مصرف هر شب انسولین کافی نباشد مصرف در روز دو بار انسولین می‌تواند موجب کنترل بهتر شود. به نظر نمی‌رسد انسولین‌هایی که تاثیر طولانی دارند، گلارژین و دیتیمر، خیلی بهتر از پروتامین خنثی هاگدورن انسولین (NPH) باشد اما هزینه تولید آنها به طرز چشمگیری بالاتر است، و از سال ۲۰۱۰ تولید آنها مقرون به صرفه نیست.در زنان باردار معمولاً انسولین به عنوان راه درمانی انتخاب می‌شود.

چه زمانی قرص بخوریم؟

رعایت رژیم غذایی، کاهش وزن و همچنین انجام فعالیت بدنی اساسی ترین اصول درمان در بیماران دیابت نوع دو هستند و درصورتی که قند خون پس از چند هفته کنترل نشود، نیاز به درمان با قرص های خوراکی پدید می آید. به خاطر داشته باشید که مصرف قرص به هیچ عنوان جای رژیم غذایی را نمی گیرد و شما با وجود مصرف قرص قند هم چنان به یک رژیم غذایی خوب و فعالیت بدنی منظم نیاز دارید.

قرص هایی که به طور معمول برای درمان دیابت مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از: گلی بن کلامید یا گلیبوراید که نام دیگر آن دائونیل است. و متفورمین البته به تازگی قرص های متعدد دیگری نیز برای درمان دیابت نوع2 به بازار عرضه شده اند که هنوز استفاده از آن ها خیلی رایج نشده است.

در واقع قرص های خوراکی همان انسولین نیستند و محتوی انسولین هم نیستند. این قرص ها در افراد دیابتی که بدن شان هنوز انسولین می سازد، مصرف می شوند و از راه های زیر سبب کاهش غلظت قند خون می گردند:

  • کمک به بدن برای آزاد شدن بیشتر انسولین در خون
  • تسهیل ورود قند به داخل سلول
  • کاهش میزان تولید قند در کبد

به طور کلی قرص های خوراکی فقط در دیابتی های نوع دو که قند خون شان با رژیم غذایی و فعالیت بدنی کنترل نشده است، مورد استفاده قرار می گیرند.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

نویسنده: دکتر افشین اقدامی، متخصص جراحی ارتوپدی


دیدگاهتان را بنویسید

آخرین دیدگاه‌ها

تلفن رزرو نوبت
021-88492508-9
روزهای زوج ، 5 الی 8 بعد از ظهر

آدرس
تهران، خیابان مطهری، خیابان فجر، روبروی بیمارستان جم، بن بست مدائن، ساختمان ارغوان، واحد ۳




آمار بازدید
پیوندها

طراحی سایت و سئو