خواب رفتن پا ممکن است در پنجه، انگشتان، پاشنه و کف پا رخ دهد. این اتفاق با علائمی همچون گزگز و سوزن سوزن شدن و بی حسی دست و پا همراه است و میتواند علل زیادی داشته باشد. بعضی از آنها مشکلاتی ساده و بعضی دیگر بیماری­های مهمی هستند. ولی در همه آنها اشکالی در مسیر انتقال حس لمس از پوست به مغز ایجاد شده است. همانطور که گفته شد این مشکل می تواند دلایل زیادی داشته باشد.

این عارضه به صورت ناگهانی، در حین راه رفتن، خواب، چهار زانو نشستن، در افرادی که دیسک کمر دارند و یا بانوان حامله به علت کم تحرکی و نشستن زیاد بیشتر نمایان شود. افرادی که به صورت مکرر و مداوم به این عارضه دچار میشوند باید جهت درمان به پزشک متخصص مراجعه کنند و همچنین میتوانند از خواب رفتن زیاد پا و یا دست با ورزش جلوگیری کنند.

در این مقاله با خواب رفتن پا ، علائم و دلایل و همچنین راههای درمان آن آشنا می شوید.

علت به خواب رفتن پا

بسیاری از ما خواب رفتن پا یا بهتر بگوئیم سوزن سوزن شدن یا گزگز پا را حس کرده ایم. این احساس اغلب ناشی از بودن در یک وضعیت برای مدت طولانی یا خوابیدن به شکلی که خون برای جریان یافتن در قسمتی از بدن دچار مشکل شود؛ است. خواب رفتن پا با اصلاح وضعیت پس از چندین دقیقه رفع می شود و فرد بدون وجود آمدن هیچ مشکلی به وضعیت طبیعی برمی گردد. اما اگر احساس سوزش کف پا، گزگز پا، مور مور و ضعف پا میکنید، که از بین نمی رود یا مرتب دچار خواب رفتن کف پا می شوید، زمان آن رسیده است که به پزشک مراجعه کنید. بعضی از بیماری ها باعث گزگز و بی حسی پا و ساق پا می شوند و در حالی که بعضی از آنها چیزی بیشتر از یک مشکل ساده نیستند، موارد دیگر ممکن است علامت بیماری های شدیدتری باشند. در صورتی که گزگز پا درمان نشود، پا و ساق پای شما در معرض بیماری یا آسیب دیدگی شدیدتری قرار می گیرد.

خواب رفتن پا نوعی احساس گزگز (احساس “سوزن سوزن شدن”) یا سوزش در پا و سوزش کف پا است که بدون تحریک بوجود می آید و می تواند ناشی از آسیب دیدگی قبلی پا یا فشار آمدن به یکی از عصب های پا باشد. دیگر علل سوزن سوزن شدن پا عبارتند از صدمه دیدن اعصاب پا بر اثر قرار گرفتن در معرض گرما یا سرمای شدید یا ترکیبات سمی.

خواب رفتن پا می تواند ناشی از نوعی مشکل در گردش خون باشد که جریان خونی که به پاها می رود را ضعیف می کند یا می تواند ناشی از آسیب دیدگی پا یا ورزش شدید باشد. علت احتمالی دیگر خواب رفتن پامرالژی پارستتیکا است. مرالژی پارستتیکا درد قسمت خارجی ران بواسطه فشرده شدن عصب پوستی خارجی ران که یکی از اعصاب اصلی ران است، می باشد. بیماری های مزمنی مانند مولتیپل اسکلروزیس هم می توانند علت احساس خواب رفتن پا باشند. شیمی درمانی ضد سرطان و برخی آنتی بیوتیک ها هم می توانند باعث بوجود آمدن خواب رفتگی شوند.

check
نوروپاتی محیطی

ممکن است خواب رفتن پا به طور متناوب و بر اثر نوروپاتی محیطی بوجود آید. نوروپاتی محیطی اختلالی است که در آن اعصاب محیطی که سیگنال های دریافتی از بدن را به مغز و نخاع می رسانند عملکرد خود را از دست می دهند. نوروپاتی محیطی می تواند بواسطه شماری از بیماری ها و اختلالات خاص شامل اعتیاد به نوشیدن الکل، دیابت و سندروم گیلن باره که نوعی اختلال عصبی خودایمنی است بوجود آید. در برخی موارد، نوروپاتی محیطی هیچ علت شناخته شده ای ندارد.

check
اختلالات مغز، نخاع یا اعصاب محیطی

تروما، ضربه، خونریزی داخل مغزی، مولتیپل اسکلروزیس، تومور، آنسفالیت یا التهاب و تورم مغز، مننژیت، فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، بیماری دیسک، اسپوندیلوز گردن، وارد آمدن فشار به اعصاب ( سندروم تونل کارپ و سیاتیک) یا دیگر بیماری های ستون فقرات، حرکات تکراری یا لرزش طولانی و نورالژی یا درد عصب.

check
اختلالات گردش خون (قلب و عروق)

آنژین صدری، تصلب شرایین، انسداد شریانی حاد، واسکولیت، بیماری رینود، اختلالات گردش خون در شریان های ورتبروبازیلر.

check
اختلالات هورمونی و متابولیک

دیابت، قند خون پایین (هیپوگلایسمی)، کم کاری تیروئید، هیپوپاراتیروییدی، هیپوآلدوسترونیسم(سندروم کان)، یائسگی، میزان کلسیم، پتاسیم یا سدیم غیر طبیعی خون، اورمی و پورفیری

check
عفونت ها و سندروم های بعد از عفونت

عفونت ناشی از ویروس تب خال،ویروس زونا یا هرپس زوستر، آربوویروس؛ آفت های دهانی، بیماری لایم، ایدز (HIV)، جذام، سندروم گیلن باره، بیماری هاری و سیفلیس

check
بیماری های خودایمنی و بافت همبند

آرتریت روماتوئید، لوپوس اریتماتوی سیستمیک(SLE)، سندرم شوگرن، کم خونی خطرناک و دیابت

check
اختلالات خونی

ترومبوز، پلی سیتمی، ترومبوسیتوز و سرطان خون یا لوکمی

check
اختلالات استخوان ها و مفاصل

آرتروز، نرمی استخوان، پوکی استخوان

check
فیبرومیالژیا
check
کمبود مواد مغذی

کمبود ویتامین B1 (بری بری)، کمبود ویتامین های B5 و B12

check
بیماری های بدخیم

قرار گرفتن در معرض تشعشع، شیمی درمانی

check
اختلالات پوست

سوختگی، سرمازدگی، سندروم ایتو، بیماری صورتی ( بر اثر مسمومیت با جیوه) و پارستزی آکروباتیک

check
میگرن
check
اختلالات روانی

اضطراب، اختلال هراس یا وحشت زدگی، بیماری روانی

check
مسمومیت

فلزات سنگین (آرسنیک، سرب و جیوه)، قرار گرفتن بلند مدت در معرض اکسید نیتروژن، مونواکسید کربن، مسمویت سیگوآترا (ناشی از مصرف ماهی)، نیش مار

check
بیماری های ارثی

سندروم رفسام، بیماری فابری، بیماری شارکو ماری توث (یک اختلال ارثی که باعث تحلیل رفتن عضلات پا می شود)، پورفیری، سندروم دنی براون (اختلال ارثی مربوط به ریشه اعصاب) و آتاکسی تلانژکتازی

check
نقص ایمنی

علائم خواب رفتن پا

به طور کلی ممکن است خواب رفتن پا با علائمی همراه باشد؛ علائمی که بسته به شرایط، اختلال یا بیماری زمینه ای بوجود آورنده خواب رفتگی فرق کنند. به طور کلی تشخیص دقیق با توجه به آزمایش­ها و علائم دیگری که دیگر بخش­های بدن را دخیل می­کند، همراه خواهد بود. این علائم عبارتند از:

خونریزی، تاول، درد به هنگام راه رفتن، قرمزی و یا گرمی و تورم، تغییر حواس، دشواری در راه رفتن، حساسیت بیش از حد به لمس شدن، مشکلات پا مانند زخم و درد استخوان و مفصل، اختلال در هماهنگی، ضعف عضلانی، درد عصب، بی حسی یا گزگز شدن دیگر نواحی بدن، درد شدیدی که ممکن است مانند درد مچ دست در شب بدتر شود، درد، مورمور و گزگز بین انگشتان پا (نورومای مورتون) یک عارضه دردناک است که پنجه پا، به‌طورمعمول ناحیه بین انگشتان سوم و چهارم را تحت تأثیر قرار می‌دهد. احساس نورومای مورتون چیزی شبیه به وجود شن یا سنگ‌ریزه در کفش و یا تا خوردن جوراب است.

چه داروهایی برای درمان خواب رفتگی پا استفاده می شود؟

داروهای ضد تشنج، لوموتیل، قطع مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین(SSRI)، آمیودارون، colistimethate، دیگوکسین، دیمرکاپرول، مفلوکین، ریلوزول، تترو دوتوکسین، تالیوم، توپیرامات، مصرف زیاد لیدوکائین یا ویتامین B6

لازم به ذکر است تشخیص اینکه کدام یک از این داروها برای یک بیمار مناسب است، بر عهده پزشک است و مصرف خودسرانه آن می تواند عوارض زیادی داشته باشد.

تشخیص

گزگز و به خواب رفتن پا به دلیل گوناگون بودن علل احتمالی آن له راحتی قابل تشخیص نیست. متخصص پا پس از معاینه فیزیکی، پرسش‌هایی را در زمینه سابقه پزشکی بیمار و خانواده وی، فعالیت‌های اجتماعی، عادت‌های غذایی، خطر بیماری‌های عفونی و قرار گرفتن در معرض مواد سمی مطرح می‌کند. همچنین احتمال دارد پزشک به منظور تشخیص افتراقی و از میدان حدس خارج کردن عارضه‌ها، اختلال‌ها و بیماری‌های معین دستور انجام آزمایش‌های خون، نمونه‌برداری عصب، آزمایش عملکرد تیروئید، اندازه‌گیری مقدار ویتامین‌ها، نمونه‌برداری مایع مغزی نخاعی، عضله‌نگاری برقی (الکترومیوگرافی به منظور آزمایش سطح فعالیت عضله) و سی.تی. اسکن یا ام.آر.آی. (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) را نیز بدهد تا بتواند علت بی حس شدن پا و سوزن سوزن شدن کف پا را تشخیص دهد.

درمان به خواب رفتن پا

درمان درد، بی حسی، ضعف رفتن یا سوزش پا و ساق پا بستگی به نتایج تشخیص متخصص طب فیزیکی و توان بخشی از علت بیماری دارد. تدابیری که برای درمان خواب رفتگی اندیشیده می شوند بسته به علت گزگز دست و پا، سن فرد، وجود بیماری های همراه با آن و عوامل دیگر بسیار شخصی هستند. درمان خواب رفتگی به طور معمول مستلزم برنامه­ای جامع است که بر علت زمینه­ای یا مرتبط با خواب رفتگی تمرکز کرده و به کاهش احساس غیر معمول خواب رفتگی کمک میکند. به طوری که بتوان بیمار را به سوی یک زندگی نرمال و فعالانه سوق داد.

در موارد معمولی از احساس موقتی “سوزن سوزن شدن”، می توان این حس را با حرکت شدید عضو دچار خواب رفتگی از بین برد. در حالت طبیعی، به محض از بین رفتن فشار وارده به عصب مشکل خودبخود و بتدریج از بین می رود.

نمونه دیگری از فشرده شدن عصب می تواند فشرده شدنی باشد که بواسطه روی هم انداختن پاها بوجود می آید و بیشتر اوقات می توان آن را با اقدامی بسیار ساده به عنوان مثال از روی هم برداشتن پاها درمان کرد.

خواب رفتگی ایی که بواسطه حمله اضطرابی یا تنفس عمیق و سریع بوجود آید به خودی خود و بعد از تمام شدن دوره ی حمله بیماری حل می شود.

خواب رفتگی ایی که به خاطر گچی که خیلی تنگ است بوجود آمده هم با کاهش فشار روی اعصاب از طریق بریدن و باز کردن گچ درمان می شود.

دیگر علل خواب رفتگی که شدیدتر هستند به عنوان مثال دیابت نیاز به درمان بیشتری دارند. این درمان می تواند شامل نظارت منظم بر بیماری، دارو، فیزیوتراپی، عمل جراحی، لوازم ارتوپدی، تغییر رژیم غذایی، تغییر شیوه زندگی و بستری شدن در بیمارستان باشد.

علاوه بر مشکلات مربوط به عملکرد نورون ها برخی موارد مزمن خواب رفتگی را هم می توان در لیست مواردی قرار داد که به خود اعصاب صدمه می زنند. برخی علل آسیب عصبی عبارتند از بیماری لایم و مولتیپل اسکلروزیس، تومور مغزی هم می تواند اثرات مشابهی داشته باشد. برای افرادی که مکررا احساس “سوزن سوزن شدن” دارند. مراجعه به پزشک مراقبت های اولیه فوق العاده مهم است؛ پزشکی که وجود هر گونه مشکل جدی که می تواند باعث خواب رفتگی شود را مورد تست و بررسی قرار خواهد داد.

درمان شماری از علل خواب رفتگی می تواند مشتمل بر مدیریت مشکلات گردن توسط پزشک، فیزیوتراپیست یا فیریوتراپ باشد.

علاوه بر درمان علل زمینه ای خواب رفتگی می توان از داروهایی برای کاهش احساس نا آرامی ناشی از خواب رفتگی استفاده کرد. این داروها می توانند مشتمل بر کورتیکواستروئیدها به عنوان مثالپردنیزون باشند. در بسیاری از موارد می توان از کرم های موضعی مانند کرم لیدوکائین که برای بی حسی مورد استفاده قرار می گیرند، استفاده نمود.

مراقبت در منزل

بی حسی بعد از نشستن طولانی یا موقعیت بدنی که در آن احساس راحتی نمی کنیم بعد از بازگشت گردش خون از طریق کشش یا ماساژ دادن عضو دچار خواب رفتگی رفع می شود. اگر نتوانیم علت زمینه ای خواب رفتگی را درمان کنیم، می توانیم آسپرین و ایبوپروفن را امتحان کنیم. در موارد سخت تر، گاهی دوز پایینی از داروهای ضد افسردگی مانند آمی تریپتیلین برای درمان ضعف رفتن پاها تجویز می شوند تا درک بدن از درد تعدیل شود. در موارد شدید، ممکن است داروهای مخدری مانند کدئین تجویز شوند.

در موارد کمبود تغذیه ای، مکمل هایی مانند ویتامین های B کمپلکس بخصوص ویتامین B12 را می توان امتحان کرد.

باید از نوشیدن الکل اجتناب کرد. ماساژ خود با روغن ها یا پمادهای معطرحاوی کپسایسین می تواند موقتا باعث تسکین درد شود. پوشیدن کفش، دستکش و لباس های گشاد هم می تواند مفید باشد.

فیزیوتراپی

روش‌های درمان فیزیوتراپی برای اکثر افراد مبتلا به گزگز دست و پا موثر است و به طور خاص در مواردی کاربرد دارد که بیماری در سطح پیشرفته خود نباشد. درماناین بیماری با فیزیوتراپی به منظور تسریع فرآیند بهبود، اطمینان از دستیابی به نتایج بهینه، و کاهش احتمال عود مجدد علائم بیماری در آینده، لازم و ضروری است.

نتیجه گیری

همانطور که مطالعه فرمودید خواب رفتگی انگشتان ، پاشنه و کف پا به صورت مکرر و زیاد نشانه بیماری های خاص مانند دیابت است. پیشنهاد میشود چنانچه  به صورت مداوم دچار این عارضه میشوید به پزشک متخصص مراجعه نمایید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست