ارتودنسی دندان

فلسفه ارتودنسی
ارتودنسی (به انگلیسی orthodontics)‏ یکی از ۱۳ تخصص رشته دندانپزشکی است. این کلمه مرکب است از دو واژه لاتین "ارتو" به معنای راست و درست و "ادوس" یا مشتق آن "دنس" به معنای دندان. ارتودنسی اولین تخصص معرفی شده در دندانپزشکی و دومین تخصص ایجاد شده در کلیه رشته های پزشکی می باشد.
فلسفه درمان های ارتودنسی کاهش و یا رفع ناهنجاری های دندانی- فکی یا مال اکلوژن می باشد. اکلوژن عبارتست از روابط و نحوه قرارگیری دندانها و فکین نسبت به یکدیگر که به موارد غیر طبیعی آن مال اکلوژن گفته می شود. دلایل مال اکلوژن موقعیت ناصحیح دندانها، فکین و یا درجاتی از هر دو می باشد. از اینرو درمان های ارتودنسی بر ردیف کردن دندانها و یا اصلاح الگوی رشد دو فک (درمان های ارتوپدیک) متمرکز است که توسط متخصص ارتودنسی انجام می شود.

همانطور که از اسم ارتودنسی پیشگیری پیدا است، هدف این روش شناسایی مشکلات دندان‌های کودک شما و رفع این مشکلات قبل از جدی یا دائمی شدن آن‌ها است.ارتودنسی پیشگیری می‌تواند با کمک به حفظ وضعیت ایده‌آل انواع دندان در دهان، مانع شکل‌گیری مال اکلوژن‌ها شده یا باعث کاهش آن‌ها می‌شود.

ارتودنسی جراحی فک یا عمل جراحی ارتوگناتیک برای حرکت دادن دندان‌ها و استخوان فک به سمت موقعیت مناسب و دستیابی به نتایج زیبایی و عملکردی و نیز بازیابی سلامتی فرد مورد استفاده قرار می‌گیرد. علیرغم اینکه هدف اصلی جراحی فک بهبود وضعیت قرار گرفتن دندان‌ها بر روی یکدیگر و نیز زیبایی اجزای صورت می‌باشد، بعضی بیماران علاوه بر این موارد پس از درمان با بهبود در وضعیت صحبت کردن و حتی خوابیدن خود در نتیجه باز شدن مسیر عبور هوا از بینی، مواجه می‌شوند. به این ترتیب نتایج عمل جراحی ترمیمی می‌تواند برای شما شگفت انگیز بوده و بر بسیاری از جنبه‌های زندگی شما برای تمام عمر تاثیر مثبت داشته باشد.

کراس بایت نوعی بهم ریختگی و نامرتبی دندانی است که در آن دندان‌های قوس بالایی دهان رو به سمت/ بر روی دندان‌های قوس پایینی قرار نمی‌گیرند.

کراس‌بایت‌ها زمانی اتفاق می‌افتند که آرواره‌ها به درستی تراز نشوند. منظور از تراز این است که دندان‌های بالایی به درستی بروی دندان‌های پایینی قرار گیرند. در یک کراس‌بایت، در صورتیکه فک پایین بیش از حد جلوتر قرار گیرد، مشکل آندربایت (underbite) را سبب خواهد شد و در صورتیکه فک بالا بیش از حد جلو آمده باشد به مشکل اوربایت (overbite) منجر خواهد شد.

دوره درمان ارتودنسی چند سال است؟
کل فرآیند باندینگ براکت ها و قرار دادن سیم های ارتودنسی به حدود 10 تا 20 دقیقه زمان نیاز دارد. طول مدت ارتودنسی در کودکان، در ارتودنسی بزرگسالان و بارداری اغلب با توجه به زمان مورد نیاز برای قرار دادن صحیح لوازم ارتودنسی بر روی دندان ها به منظور درمان مشکلات خاص بیمار تعیین می شود. درمان به طورمعمول حدودا یک سال ونیم تا ۲سال و نیم طول می کشد، البته به دنبال آن برای حفظ روابط بین دندانی باید تا مدتی از پلاک نگهدارنده استفاده کرد. همانطور که گفته شد، مدت و زمان بستگی به نوع درمان و سن بیمار هم دارد ، و البته نوعی ارتودنسی به نام ارتودنسی سریع وجود دارد که با توجه به شرایط بیمار میتواند این زمان را کاهش دهد .

سنین طلایی درمان ارتودنسی چیست؟
به طور کلی بهترین زمان درمان ارتودنسی دندان  ۱۲تا ۱۴ سالگی است. این زمانی است که دندان های دائمی رویش پیدا کرده اند و دیگر دندان های شیری در دهان وجود ندارند. در این سنین می توان از رشد طبیعی بدن استفاده کرد زیرا استخوان ها آنقدر محکم و سخت نشده اند و عموما کار روی دندان ها در این سنین بسیار آسان تر است. اما محدوده های سنی جزئی تری هم برای درمان های ارتودنسی دندان کودکان داریم.

نکات مهم درباره ارتودنسی که شاید ندانید

  • ارتودنسی درمانی مختص دوران نوجوانی نیست و بسیاری از بزرگسالان نیز حتی در سنین بالا از ارتودنسی در بزرگسالان بهره مند می شوند.پس بهتر است ابتدا کمی در مورد دندان ها توضیح دهیم. دندان ها در بسیاری از افراد در زاویه درست و فاصله مناسب از هم رویش نمی کنند. در بعضی افراد دندان ها ممکن است خیلی نزدیک به هم یا روی هم رویش پیدا کنند و بدین ترتیب نامرتب و شلوغ خواهند بود.
  • نکته بعدی به تفاوت سایز فک و دندان ها برمی گردد، یعنی امکان دارد فک کوچک بوده ولی دندان ها بزرگ باشند که دراین صورت دندان ها شلوغ به نظر می رسند. برعکس این حالت هم باعث می شود، بین دندان ها فاصله ایجاد شود.
  • درمواردی مانند، افتادن و از دست دادن زود هنگام دندان های شیری یا دائمی، برخی از انواع مشکلات پزشکی، تصادف و عاداتی مثل مکیدن شصت دست و... هم می تواند منجر به بروز این اختلالات شود. در آخر اینکه افراد زیادی که دچار نامرتبی دندان هستند گاهی با ظاهر خود مشکل دارند. انواع ارتودنسی دندان به آنها کمک می کند لبخند زیباتری داشته باشند.
  • بهتر است که روزی سه مرتبه و هر مرتبه حدود دو تا سه دقیقه دندان‌های خود را با مسواک مخصوص ارتودنسی ، مسواک بزنید تا مطمئن شوید که هیچ ذره غذایی لای بریس‌ها و دندان‌های شما باقی نمانده است. به نواحی که بین لثه و بریس‌ها قرار گرفته‌اند توجه ویژه داشته باشید. مسواک زدن باید با دقت انجام شود تا آسیبی به بریس‌ها وارد نشود.
  • تغذیه در ارتودنسی:در طول دوره درمان ارتودنسی، مهم است که رژیم غذایی فرد  برای حفظ سطح بهینه سلامت دهان و دندان مناسب باشد. به هر حال باید توجه داشته باشید استفاده از برخی بریس های ارتودنسی می‌تواند مسواک زدن و نخ دندان کشیدن را دشوار کند. به این ترتیب به منظور دستیابی به بهترین نتایج ممکن، لازم است علاوه بر رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان، مراقبت کافی درباره رژیم غذایی وجود داشته باشد. اگر توصیه‌های دکتر متخصص ارتودنسی را جدی بگیرید و از نخ دندان، چه گونه‌های قدیمی نخ دندان و چه وسایل کشیدن نخ دندان مخصوص ارتودنسی، استفاده کنید، می‌توان انتظار داشت که در پایان دوره درمان و برداشتن بریس برق دندان‌های ردیف و مرتبتان چشم‌ها را خیره کند.
  • در هنگام استفاده از بریس‌ها، بدون تردید ممکن است با مشکلات ارتودنسی مواجه شوید. بطور معمول افراد در بین جلسات ملاقات خود با متخصص ارتودنسی با عوارض ارتودنسی دندان محدود همچون ایجاد زخم در بافت دهان، شل شدن بریس‌ها، ورم و موارد مانند آن مواجه می‌شوند. خوشبختانه، اکثر این مشکلات را می‌توان به صورت موقت تا زمان ملاقات با دکتر متخصص ارتودنسی کنترل کرده یا حتی در برخی موارد بطور کامل بر طرف نمود.
  • ارتودنسی دیمون یکی از جدیدترین تکنولوژی‌های ارتودنسی است. در این حالت از بریس‌های خاص دارای یک شکاف برای نگه داشتن سیم به منظور حرکت دادن دندان‌ها در جهت دلخواه استفاده می‌شود. به این ترتیب بریس‌ها دارای تونلی هستند که سیم ارتودنسی دندان از آن عبور می‌کند. همان گونه از نام آن مشخص است، بریس‌های شفاف دیمون شفاف هستند. برخی بریس‌های شفاف از مواد مشخص یا نوارهای الاستیکی ساخته شده‌اند که غالباً در طول دوره درمان زرد رنگ می‌شوند؛ اما از آنجا که بریس‌های دیمون بدون نوار هستند دچار تغییررنگ و لکه نمی‌شوند. دوستان، اعضای خانواده و همکاران متوجه وجود این بریس‌ها در دهان شما نمی‌شوند.  عوارض ارتودنسی دیمون در صورتیکه نزد پزشک ماهر انجام شوند ، ناچیز خواهد بود .
  • جراحی ارتوگناتیک (واژه یونانی ارتو به معنای مستقیم و گناتوس به مفهوم فک است) یک جراحی یک فکی یا دو فکی به منظور جابجایی موقعیت فکین می باشد. توسط جراحی فک و ارتودنسی روابط صحیح دندانی فکی و هارمونی صورتی ایجاد می گردد. هنگامی که فکین به جلو یا عقب، بالا یا پایین حرکت داده شده و یا چرخانده می شوند بافت نرم صورتی چانه، گونه ها، لبها و نوک بینی نیز به تناسب جابجا می گردند. بنابراین چنانچه فکین به درستی جابجا گردند یک هارمونی بین اجزاء صورت ایجاد شده و به نیمرخی زیبا می انجامد.
  • بریس‌های فلزی پرکاربردترین و متداول‌ترین نوع ارتودنسی است. بسیاری از بیماران ترجیح می‌دهند برای نمایان شدن روحیه شاد و سرزنده خود هنگام لبخند زدن در موقع استفاده از مزایا ارتودنسی ثابت دندان  با بریس‌های فلزی ثابت از کشهای رنگی استفاده کنند. طول دوره درمان به گستردگی و پیچیدگی مشکل بستگی دارد، در هر حال درمان به طور میانگین یک تا دو سال زمان می‌برد.

 

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)