آیا بیماری ساکروایلیاک همان درد از انتهای کمر به مفصل لگن است؟

ساکروایلیاک بیماری است که باعث درد در قسمت پایینی کمر و باسن می شود. مفصل ساکروایلیاک سبب اتصال قسمت پایینی ستون فقرات به لگن می شود و التهابی که در این ناحیه ایجاد می شود را بیماری ساکروایلیاک گویند. ساکروایلیاک با دیگر آرتروزهای التهابی مرتبط است. درد ناشی از ساکروایلیاک به قسمت پایین کمر و باسن منتقل می شود و گاهی حتی به پاها و کف پا می رسد.

در این مقاله با وجود تشخیص دشوار درد مفصل ساکروایلیاک، علت ها، علائم و درمان آن بررسی می شود. با دانستن علائم و نشانه های بیماری، می توانید با پزشک به درستی مطرح کرده و درمان مناسب بگیرید.

علل التهاب مفصل ساکروایلیاک، عوامل ایجاد خطر و عوارض ناشی از آن

علل مختلفی باعث درد مفصل ساکروایلیاک می شوند که شامل آرتروزها، بارداری، آسیب های بعد از سانحه، عفونت، داروهای درون وریدی یا داروهای اعتیاد، بیماری های روماتیسمی مانند لوپوس و پسوریازیس هستند. در زیر علل اصلی بیماری ساکروایلیاک آورده شده است.

آرتروز زودرس

این بیماری به علت فرسایش و ساییدگی مفصلی است که غضروف خود را از دست داده است. روند آرتروز با افزایش سن، چاقی، آسیب های روماتیسمی، فشار مداوم به مفاصل، ناهماهنگی مفاصل یا ناهنجاری ها تسریع می شود.

اسپوندلیت انکیلوزان

معمولا ژن حامل این بیماری در بدن فرد وجود دارد و یا ممکن است این بیماری در خانواده وی نیز باشد. این بیماری ستون مهره ها و مفصل ساکروایلیاک را درگیر کرده و موجب التهاب، ساییدگی و کلسیفیکاسیون( انباشته شدن توده های کلسیم در بافت های بدن) شود.

آرتروز پسوریازیس

پسوریازیس نوعی بیماری است که مفاصل دچار التهاب شده و با پوسته پوسته شدن یا پوسته ریزی صدفی همراه است. التهاب مفاصل ستون فقرات که شامل مفصل ساکروایلیاک است. تقریبا در ۱۰ درصد افراد مبتلا به پسوریازیس، بصورت آرتروز پیش رونده است.

نقرس

نقرس آرتروز التهابی است که از رسوب کردن کریستال های اسید اوریک در مفصل های مختلف بدن بخصوص انگشت شست ایجاد می گردد. این کریستال ها در بدن ساخته می شوند و اجزای تشکیل دهنده آن در برخی غذاها و نوشیدنی ها مانند آبجو، لوبیا و گوشت وجود دارد. بیماران مبتلا به نقرس ممکن است درد و التهاب در مفصل ساکروایلیاک را تجربه کنند.

تروما

منشا درد ممکن است آسیب وارد شده به مفصل ساکروایلیاک یا رباط های اطراف آن باشد. تروما ممکن است در خفیف ترین حالت مانند پیچ خوردن یا بد راه رفتن هنگام قدم برداشتن روی پله باشد و یا در شدیدترین حالت مانند تصادف با وسیله نقلیه باشد.

فشار مکانیکی

برخی افراد درد شدید ستون فقرات دارند که ممکن است به دلیل آرتروزهای شدید طولانی مدت یا عمل جراحی جوش دادن ستون فقرات باشد. فشار بر روی این مفاصل آسیب دیده تغییرات بد فرم و دردناکی را ایجاد می کند.

سست شدن رباط ها در طول بارداری

در طول بارداری هورمون های شل کننده عضلات و رباط های لگن آزاد می شوند. گاهی اوقات رباط ها بسیار شل شده و مفصل ساکروایلیاک از محل خود جدا شده و باعث درد می شود. با این حال بعد از بارداری رباط ها دوباره استحکام و پایداری خود را بدست می آورند.
اگر سابقه عفونت های استخوان، مفصل یا پوست و یا تجربه صدمات متوالی به مفاصل را داشته اید، عفونت ادرای دارید یا استفاده کننده ی داروهای غیر قانونی هستید، شما بیشتر در معرض خطر ابتلا به درد ساکروایلیاک هستید.
اگر ساکروایلیاک درمان نشود، می تواند منجر به درد مزمن در نقاط دیگر بدن شود. هم چنین موجب کم خوابی و افسردگی و ادامه داشتن درد در شب و در نهایت اثرات منفی بر حال شما دارد.

علائم التهاب مفصل ساکروایلیاک

علائم اولیه بیماری ساکروایلیاک، درد در لگن و باسن است. درد ممکن است تا پاها و مچ و کف پا ادامه پیدا کند. میزان درد ساکروایلیاک با ایستادن، انداختن وزن بدن روی یک پا، بالا رفتن از پله ها، دویدن، گام های بلند برداشتن، بدتر می شود.

تشخیص التهاب مفصل ساکروایلیاک

به دلیل علل فراوانی که برای درد قسمت پایینی کمر وجود دارد، تشخیص ساکروایلیاک کمی دشوار است. پزشک برای تشخیص درست بیماری ساکروایلیاک، علائم شما را مرور و معاینه بدنی انجام می دهد. برای آزمایشات تصویربرداری، پزشک ممکن است آزمایش اشعه ایکس یا ام آر آی را برای تمایز بین ساکروایلیاک و دیگر وضعیت های مشابه مانند اسپوندلیت انکیلوزان را توصیه کند.
پزشک برای تشخیص عالی ممکن است تزریق بی حسی موضعی را تجویز کند. برای مثال اگر دارو را روی مفصل ساکروایلیاک تزریق کردید و درد از بین رفت، پس از آن درد از جایی که منشا می گیرد، ایجاد می گردد.

درمان ساکروایلیاک

• استراحت: زمانی را برای استراحت بگذارید تا التهاب ناشی از مفصل ساکروایلیاک کاهش یابد.
• گرما و سرما: کاربرد گرما و سرما پشت سرهم درد موضعی را تسکین می دهد. یخ باعث کاهش التهاب می شود و گرما به تحریک جریان خون کمک کرده و باعث بهبودی بیماری ساکروایلیاک می شود.
• موقعیت خواب: تغییر در وضعیت خواب موجب تسکین درد می شود. اکثر افراد دریافتند که بهترین روش، خوابیدن به پهلو و قرار دادن بالش بین زانوها است.
• داروها: معمولا داروهای غیر استروئیدی و ضد التهاب مانند ایبوپروفن و استامینوفن می توانند درد را تسکین دهند. گاهی اوقات تسکین دهنده ها براساس میزان درد تجویز می شوند و بهتر درد را کاهش می دهند که البته با نسخه پزشک تجویز می شوند. هم چنین داروهای خاصی که هدفشان سیستم ایمنی است، نیز اثرگذارند.
• تزریق داروهای مفصل ساکروایلیاک: اغلب برای موارد درد شدید مفصل ساکروایلیاک تجویز می شوند. داروی تزریقی معمولا شامل بی حسی موضعی و استروئید است که باعث کاهش التهاب می شود. برای اثربخشی داروهای تزریقی باید چهار بار در سال تزریق شوند.
• رادیوفرکوئنسی: استفاده از رادیوفرکوئنسی برای از بین بردن درد ناشی از بافت عصبی، است.
• جوش زدن مفاصل( عمل جراحی): روش درمانی نادر برای جوش دادن دو استخوان به یکدیگر است.

نرمش برای مفصل ساکروایلیاک

کشش عضلات چهار سر ران یا کوادریسپس

در حالیکه ایستاده اید زانوی خود را با زاویه ی ۹۰ درجه خم کرده به گونه ای که پاشنه پایتان به باسن برخورد کند. با دست مچ پای خود را گرفته و به آرامی بکشید. در این حال شما باید احساس کشیدگی جلوی ران خود بکنید. چند ثانیه در این وضعیت بمانید و به آرامی رها کنید.

بلند کردن و کشش پا به حالت دمر

این نرمش به کشش عضلات لگن کمک می کند. بر روی شکم دراز بکشید، با استفاده از ماهیچه های گلوتاتال و همسترینگ پای خود را بلند کرده و تا آنجا که ممکن است از زمین دور کنید و نگه دارید. این نرمش را چند بار تکرار کنید.

کشش لگن

به پشت بخوابید و یکی از پاها را روی پای مخالف جمع کنید، این حرکت سبب چرخش خودبخودی لگن شما می شود. پاها باید به حالت عدد چهار قرار گیرند، قبل از تعویض پاها چند ثانیه در همین حالت بمانید. این نرمش را برای هر کدام از پاها تکرار کنید.

چرخش زانو

در این حالت، دراز بکشید، زانوها را خم کرده و در حالیکه کف پا روی زمین است پشتتان را ساکن روی زمین قرار دهید. زانوان خود را به آرامی به سمت چپ بچرخانید، چند ثانیه متوقف شده و این بار به سمت راست بچرخانید. این حرکت را هشت تا ده مرتبه تکرار کنید.

پل

در ابتدا دراز بکشید، زانوان خود را خم کرده و کف هر دو پا را روی زمین بگذارید. در حالیکه کف دست هایتان روی زمین است، به باسن خود فشار وارد کرده و از زمین جدا کنید و در ادامه باسن خود را بالا ببرید. تا پنج ثانیه در همین حالت بمانید و بعد به آرامی پایین بیایید. این نرمش را هشت تا ده بار تکرار کنید.

حالت کودک

از رایج ترین حالت های یوگا است که به کشش ران ها و شل کردن عضلات کمک می کند. با حرکت دستان و زانوان خود شروع کنید، در حالیکه دو زانو نشسته اید از تماس باسن با پاشنه پاها مطمئن شده و حالا شروع به کشش دستان خود به گونه ای که کف آن ها روی زمین باشد. دستان خود را تا آنجا که می توانید بکشید و از خود دور کنید.

سگ پرنده

دیگر نرمش الهام گرفته از یوگا این نرمش است که به کشش عضلات پشت و شکمی کمک می کند. به حالت چهار دست و پا قرار بگیرید، از طبیعی بودن گردن و ستون فقرات خود اطمینان حاصل کنید، به زمین نگاه کنید ولی سر خود را زیر نیندازید. حال به آرامی پای راست خود را باز کرده و در راستای بدن خود بکشید و مشابه با آن دست چپ خود را باز کرده و بکشید در حالیکه پشتتان صاف است این حالت را تا پنج ثانیه حفظ کنید. این نرمش را شش تا ده بار برای هر طرف بدن تکرار کنید.
اگر با انجام این نرمش ها راحت نیستید، میتوانید برای اطمینان زیر نظر فیزیوتراپ انجام دهید.